Η Ελλάδα εξέδωσε τη NAVTEX για τις έρευνες του γαλλικού Abeille Marengo έως την κυπριακή ΑΟΖ, ενώ η Άγκυρα απειλεί με παρέμβαση και αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας έντασης.
Στο επίκεντρο των Ελληνοτουρκικών βρίσκεται η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας - Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI), μετά την έκδοση της ελληνικής NAVTEX για την επανεκκίνηση των ερευνών από το γαλλικό ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo. Η NAVTEX καλύπτει τη διαδρομή πόντισης του καλωδίου έως την κυπριακή ΑΟΖ, με τις εργασίες που απομένουν να αφορούν κυρίως τη θαλάσσια περιοχή ανατολικά της Κάσου. Την ίδια ώρα, η Άγκυρα, μέσω δημοσιευμάτων του τουρκικού Τύπου, προειδοποιεί ότι θα παρέμβει εάν οι έρευνες ξεκινήσουν χωρίς προηγούμενη ενημέρωσή της, επαναφέροντας στο προσκήνιο το ενδεχόμενο τουρκικής αντίδρασης, όπως είχε συμβεί το 2024. Η Αθήνα δηλώνει προετοιμασμένη για όλα τα ενδεχόμενα, ενώ στο διπλωματικό πεδίο βρίσκεται σε εξέλιξη η προσπάθεια αποφυγής νέας έντασης γύρω από ένα έργο ευρωπαϊκής στρατηγικής σημασίας.
Η νέα τουρκική προειδοποίηση έρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, καθώς η έκδοση της NAVTEX αναμένεται να σηματοδοτήσει την επανεκκίνηση των ερευνών νοτίως της Κάσου. Η Άγκυρα επιχειρεί να εμφανίσει ως ζήτημα που απαιτεί τη δική της προηγούμενη ενημέρωση ένα έργο ευρωπαϊκής στρατηγικής σημασίας, ενώ η Αθήνα ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται να αιφνιδιαστεί από ενδεχόμενες τουρκικές κινήσεις και ότι είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει κάθε πιθανό σενάριο.
Οι νέες απειλές
Για τουρκική «παρέμβαση» σε περίπτωση που ξεκινήσουν οι έρευνες για το καλώδιο του Great Sea Interconnector (GSI) ένα έργο στρατηγικής σημασίας, κάνει λόγο η εθνικιστική τουρκική εφημερίδα Aydinlik όπως μεταδίδει ο ανταποκριτής του ΣΚΑΪ στην Κωνσταντινούπολη Μανώλης Κωστίδης.
«Πηγές ασφαλείας στην Άγκυρα ανέφεραν ότι, εάν ξεκινήσουν οι έρευνες (για το καλώδιο) χωρίς προηγούμενη ενημέρωση της Τουρκίας, η Άγκυρα είναι έτοιμη να παρέμβει και ότι θα υπάρξει οπωσδήποτε παρέμβαση» αναφέρεται χαρακτηριστικά στην τουρκική εφημερίδα.
Όπως τονίζεται σε ρεπορτάζ του ΣΚΑΪ, η ώρα της δοκιμής στο πεδίο όσων θεωρητικά συζητήθηκαν ως σενάρια ή σχεδιαζόμενες κινήσεις για την επόμενη φάση των εργασιών για το καλώδιο ηλεκτρικής σύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου, φτάνει. Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, στη συνεδρίαση της αρμόδιας επιτροπής της βουλής, την περασμένη Τρίτη, προσδιόρισε ένα «παράθυρο» 5 έως 15 ημερών για την έκδοση NAVTEX, που θα επιτρέψει στο γαλλικό πλοίο Abeille Marengo να αρχίσει τις ερευνητικές εργασίες στη θαλάσσια περιοχή νοτίως της Κάσου. Το χρονικό αυτό «παράθυρο» ανοίγει μέσα στο Σαββατοκύριακο, με τις πληροφορίες να πυκνώνουν χθες ότι επίκειται η έκδοση της NAVTEX.
Αντίστροφα μετράει ο χρόνος
Το Abeille Marengo βρίσκεται ελλιμενισμένο στο Ηράκλειο της Κρήτης και αναμένει το «πράσινο φως» για να ξεκινήσει με προορισμό το πεδίο των ερευνών. Το βασικό ερώτημα, καθώς ο χρόνος μετρά αντίστροφα, παραμένει εάν και με ποιο τρόπο θα αντιδράσει η Άγκυρα στην έκδοση της NAVTEX και την έναρξη των ερευνών.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, απαντώντας χθες σε ερώτηση για το ενδεχόμενο να εμφανιστεί μια τουρκική φρεγάτα κοντά στο πεδίο των ερευνών, όταν αρχίσει τις εργασίες το γαλλικό ερευνητικό σκάφος, εμφανίστηκε καθησυχαστικός, μεταδίδοντας την εκτίμηση της Αθήνας: «Είναι κάτι που δεν θεωρούμε ότι θα συμβεί και θέλουμε να πιστεύουμε ότι δεν θα συμβεί, αλλά όπως έχει ειπωθεί από το υπουργείο και από τον ίδιο τον υπουργό, είμαστε προετοιμασμένοι για όλα τα ενδεχόμενα. Εδώ δεν μιλάμε για ένα ελληνικό έργο. Εδώ μιλάμε για ένα ευρωπαϊκό έργο με τη συνδρομή Ελλάδας - Κύπρου - Γαλλίας, είναι ένα έργο της Ευρωπαϊκής Ενωσης».
Η έκδοση της NAVTEX
Η Ελλάδα εξέδωσε τη NAVTEX για την πορεία του γαλλικού ερευνητικού Abeille Marengo το οποίο θα κάνει τις έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης - Κύπρου από σήμερα μέχρι τις 6 Μαρτίου του 2026.
Η NAVTEX καλύπτει ολόκληρη τη διαδρομή πόντισης του καλωδίου μέχρι και την κυπριακή ΑΟΖ. Στο τμήμα των περιοχών βόρεια της Κρήτης, που περιλαμβάνουν και διεθνή ύδατα, έχουν ήδη πραγματοποιηθεί οι έρευνες, ακόμη και μετά το επεισόδιο της Κάσου. Το κύριο τμήμα των ερευνών που απομένει αφορά την περιοχή ανατολικά της Κάσου, μέχρι τα όρια της κυπριακής ΑΟΖ.
Όπως έγραφε χθες το protothema η ισχύς της NAVTEX είναι άμεση, κάτι που σημαίνει ότι το γαλλικό ερευνητικό σκάφος Abeille Marengo, το οποίο παραμένει στο λιμάνι του Ηρακλείου, θα αποπλεύσει άμεσα για την περιοχή των ερευνών.
Δείτε τη NAVTEX:
Σύμφωνα με πληροφορίες του protothema.gr, στις 2 Νοεμβρίου ενημερώθηκαν τα μέλη της ειδικής διυπουργικής επιτροπής (ΕΧΑΕΘ), που λειτουργεί υπό την αιγίδα του ΥΠΕΞ. Δόθηκε θετική απάντηση και το Λιμενικό εξέδωσε την «άδεια εξαίρεσης» του πλοίου υπό γαλλική σημαία Abeille Marengo. Ακολούθησε το επίσημο αίτημα της εταιρείας διαχείρισης του έργου για την έκδοση NAVTEX, το οποίο διαβιβάστηκε στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας και το οποίο εξέδωσε άμεσα τη NAVTEX μέσω της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού.
Οι εκτιμήσεις καλά ενημερωμένων πηγών είναι ότι το περιβάλλον, όπως διαμορφώθηκε μετά και τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, δημιουργεί ευνοϊκή συγκυρία για την επανέναρξη των ερευνών και περιορίζει το ενδεχόμενο επανάληψης του επεισοδίου του 2024, όταν οι έρευνες διακόπηκαν μετά την παρέμβαση τουρκικών πολεμικών πλοίων. Εκτιμάται ότι, μετά και τη συνεννόηση που έχει υπάρξει μεταξύ της γαλλικής και της τουρκικής πλευράς, είτε δεν θα υπάρξει αντίδραση από τουρκικής πλευράς είτε αυτή θα περιοριστεί στη συνήθη, όπως τείνει να εξελιχθεί, διαδικασία του hailing (παρενόχληση μέσω ασυρμάτου).
Βεβαίως, αυτό δεν σημαίνει ότι η Άγκυρα είναι πρόθυμη να αποδεχθεί κινήσεις που θεωρεί ότι αντιβαίνουν στις δικές της επιδιώξεις και διεκδικήσεις, ενώ έχει προειδοποιήσει ότι θα «προστατεύσει τα δικαιώματά της» και δεν θα επιτρέψει «μη εξουσιοδοτημένες έρευνες στην περιοχή της τουρκικής υφαλοκρηπίδας».
Σύμφωνα, πάντως, με πληροφορίες, η γαλλική φόρμουλα για «ενημέρωση» της τουρκικής πλευράς σχετικά με τις έρευνες φαίνεται ότι έχει γίνει αποδεκτή από την Άγκυρα, καθώς προσφέρει μια εύσχημη διέξοδο, παρά το γεγονός ότι εκφράζονται απόψεις ότι η φόρμουλα αυτή έχει «γκρίζα σημεία» καθώς δεν υπάρχει καμία υποχρέωση ενημέρωσης σε άλλο πλην του παράκτιου της υφαλοκρηπίδας κράτους το οποίο δέχεται την αίτηση αδειοδότησης και εκδίδει την σχετική NAVTEX..
Η τουρκική πλευρά πιθανότατα θα παρουσιάσει την «ενημέρωση» ως αίτημα άδειας, οπότε αναμένεται να εκδώσει και τη δική της NAVTEX για τις έρευνες. Για την τελευταία, σύμφωνα με την πρακτική που ακολουθείται, ο Σταθμός του Ηρακλείου θα εκδώσει αντί-NAVTEX, επισημαίνοντας ότι οι έρευνες πραγματοποιούνται εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας και ότι η ελληνική NAVTEX είναι εκείνη που εκδίδεται από τον Σταθμό που έχει τη σχετική αρμοδιότητα.
Η ενημέρωση από το ΥΠΕΞ
Αμέσως μετά την έκδοση της NAVTEX, το υπουργείο Εξωτερικών εξέδωσε την ακόλουθη ανακοίνωση:
«Ολοκληρώθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες αδειοδότησης από τις αρμόδιες ελληνικές Αρχές για την εκτέλεση εργασιών έρευνας και πόντισης καλωδίου στο πλαίσιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (GSI), σε συνέχεια σχετικού αιτήματος που υπέβαλε η γαλλική εταιρεία NEXANS, για λογαριασμό της κυρίας του έργου εταιρείας GSI.
Ειδικότερα, κατόπιν θετικής γνωμοδότησης της αρμόδιας διυπουργικής Επιτροπής Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ), ο Υπουργός Εξωτερικών εξέδωσε σήμερα, 6 Νοεμβρίου 2026, τη σχετική απόφαση αδειοδότησης των εργασιών έρευνας και πόντισης του καλωδίου. Ακολούθως, το ερευνητικό πλοίο αιτήθηκε την έκδοση της προβλεπόμενης αγγελίας προς ναυτιλλομένους (NAVTEX) για την εκτέλεση των εργασιών, η οποία εκδόθηκε αμέσως».
