Πολιτική αντιπαράθεση έχει ξεσπάσει στον Καναδά, καθώς ο πρωθυπουργός του Κεμπέκ καταγγέλλει τον αποκλεισμό του από τις επίσημες συνομιλίες με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σε δοκιμασία τίθενται οι σχέσεις της ομοσπονδιακής κυβέρνησης του Μαρκ Κάρνεϊ με τη νέα αυτονομιστική κυβέρνηση του Κεμπέκ, λίγες ώρες πριν από την έναρξη της συνόδου κορυφής Καναδά - Ευρωπαϊκής Ένωσης, που θα πραγματοποιηθεί στις 29 και 30 Οκτωβρίου στο Μόντρεαλ.
Ο πρωθυπουργός της καναδικής επαρχίας, Πολ Σεν-Πιερ Πλαμοντόν, κατηγορεί την Οτάβα ότι αρνείται να του παραχωρήσει τον λόγο στη σύνοδο, μολονότι οι σχεδιαζόμενες συμφωνίες αφορούν και τομείς που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες της επαρχιακής κυβέρνησης.
Η διαφωνία αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία καθώς ο Πλαμοντόν, που ανέλαβε την ηγεσία του Κεμπέκ μετά τις εκλογές της 5ης Οκτωβρίου, υποστηρίζει την ανεξαρτητοποίηση της γαλλόφωνης επαρχίας από τον Καναδά.
«Προτιμούν να σερβίρω κοκτέιλ γαρίδας»
Η αντιπαράθεση ξέσπασε όταν η υπουργός Δικαιοσύνης του Κεμπέκ, Μαρί-Κλοντ Σαραζέν, ανακοίνωσε ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση απέρριψε το αίτημα του Πλαμοντόν να απευθύνει ομιλία στη σύνοδο.
Ο ίδιος έκανε λόγο για «σοβαρή έλλειψη σεβασμού», σχολιάζοντας ειρωνικά ότι η Οτάβα θα προτιμούσε να τον δει να σερβίρει «κοκτέιλ γαρίδας» σε μια δεξίωση, παρά να τοποθετείται επισήμως για ζητήματα που αφορούν το Κεμπέκ.
Σύμφωνα με τη Σαραζέν, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση είχε απορρίψει ήδη από τον Σεπτέμβριο αντίστοιχο αίτημα της προηγούμενης επαρχιακής διοίκησης να διοργανώσει δεξίωση στο περιθώριο της συνόδου.
Η υπουργός επικαλέστηκε μάλιστα παλαιότερη δήλωση του Κάρνεϊ, σύμφωνα με την οποία όποιος απουσιάζει από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων κινδυνεύει να βρεθεί στη θέση εκείνου για τον οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις.
«Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση επέλεξε να εμποδίσει το Κεμπέκ να έχει λόγο για όσα συμβαίνουν στο ίδιο του το έδαφος», υποστήριξε.
Η απάντηση Κάρνεϊ και η «άδεια καρέκλα»
Ο Μαρκ Κάρνεϊ απέρριψε τις κατηγορίες περί αποκλεισμού, επισημαίνοντας ότι ο πρωθυπουργός του Κεμπέκ είχε προσκληθεί στο επίσημο δείπνο της Πέμπτης, παρουσία της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα.
«Είναι δική του απόφαση να αφήσει και πάλι μια καρέκλα άδεια», δήλωσε ο Καναδός πρωθυπουργός.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι έχουν ήδη πραγματοποιηθεί τρεις διαβουλεύσεις με εκπροσώπους του Κεμπέκ σχετικά με τις σχεδιαζόμενες συμφωνίες με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το γραφείο του διευκρίνισε ότι πρόσκληση για το επίσημο δείπνο έχει αποσταλεί σε όλους τους πρωθυπουργούς των καναδικών επαρχιών.
Την Τετάρτη 28 Οκτωβρίου, ο Πλαμοντόν κάλεσε εκ νέου την Οτάβα να αναθεωρήσει την απόφασή της, χωρίς να διευκρινίσει εάν τελικά θα παραστεί στη σύνοδο.
«Ποτέ δεν είναι αργά για να κάνεις το σωστό», ανέφερε, επιμένοντας ότι επιθυμεί μια παραγωγική σχέση με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, βασισμένη στον αμοιβαίο σεβασμό.
Στο επίκεντρο οι εμπορικές συμφωνίες και οι φυσικοί πόροι
Η διαφωνία δεν περιορίζεται στο ζήτημα της επίσημης εκπροσώπησης. Η επικείμενη σύνοδος φιλοδοξεί να ενισχύσει τη στρατηγική συνεργασία Καναδά και Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε μια περίοδο αυξανόμενων εμπορικών εντάσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ.
Στα προσχέδια της κοινής διακήρυξης περιλαμβάνονται, σύμφωνα με το POLITICO, μια συμφωνία για το ψηφιακό εμπόριο και ένα πλαίσιο συνεργασίας που θα επιτρέπει στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων να χρηματοδοτεί καναδικά έργα σχετικά με τις κρίσιμες ορυκτές πρώτες ύλες.
Ωστόσο, η αξιοποίηση των φυσικών πόρων αποτελεί τομέα στον οποίο οι καναδικές επαρχίες διαθέτουν ουσιαστικές συνταγματικές αρμοδιότητες.
Ακριβώς σε αυτό το σημείο επικεντρώνεται η επιχειρηματολογία της κυβέρνησης του Κεμπέκ.
Η Σαραζέν προειδοποίησε ότι, ανεξάρτητα από τις συμφωνίες που θα συναφθούν στο Μόντρεαλ, το Κεμπέκ θα έχει τον τελικό λόγο σε ζητήματα που υπάγονται στη δική του δικαιοδοσία.
Η θέση αυτή στηρίζεται στο δόγμα Ζερέν-Λαζουά του 1965, σύμφωνα με το οποίο το Κεμπέκ μπορεί να αναπτύσσει διεθνείς σχέσεις στους τομείς που το καναδικό Σύνταγμα αναθέτει στις επαρχίες.
Η επαρχιακή κυβέρνηση υπενθύμισε επίσης ότι εκπρόσωποι του Κεμπέκ συμμετείχαν σε περισσότερες από 100 διαπραγματευτικές συναντήσεις κατά την προετοιμασία της εμπορικής συμφωνίας CETA μεταξύ Καναδά και Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι αυτονομιστές αντιδρούν, η Οτάβα επιμένει
Στο πλευρό του Πλαμοντόν τάχθηκε και ο Ιβ-Φρανσουά Μπλανσέ, επικεφαλής του αυτονομιστικού Bloc Québécois στο ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο, ο οποίος δήλωσε ότι απορρίφθηκε και το δικό του αίτημα συμμετοχής.
Σχολιάζοντας τη στάση της Οτάβας, υποστήριξε ότι το μήνυμα προς τους εκπροσώπους του Κεμπέκ είναι ουσιαστικά να παρευρεθούν, αλλά να μη μιλήσουν.
Από την πλευρά της, η ομοσπονδιακή υπουργός Βιομηχανίας, Μελανί Ζολί, διευκρίνισε ότι ο Πλαμοντόν είναι ευπρόσδεκτος στο Μόντρεαλ, υπενθυμίζοντας όμως ότι η σύνοδος αποτελεί πρωτοβουλία της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και ότι η εξωτερική πολιτική υπάγεται στις αρμοδιότητές της.
Η Ζολί υποστήριξε ότι προτεραιότητα πρέπει να αποτελέσει η επίτευξη συμφωνιών με την Ευρωπαϊκή Ένωση, παρά τις διαφωνίες μεταξύ των δύο επιπέδων διακυβέρνησης.
Το κλίμα είχε ήδη επιβαρυνθεί από την απουσία του Πλαμοντόν, τη Δευτέρα, από συνάντηση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης με τους πρωθυπουργούς των επαρχιών και εκπροσώπους των αυτόχθονων κοινοτήτων, γεγονός που είχε επικρίνει ο Κάρνεϊ.
Η παρέμβαση Τραμπ και το ζήτημα της ανεξαρτησίας
Πρόσθετη πολιτική διάσταση προσέλαβε η αντιπαράθεση όταν ο Ντόναλντ Τραμπ, την Τρίτη 27 Οκτωβρίου, συνεχάρη δημοσίως τον Πλαμοντόν για την εκλογική του νίκη, σχεδόν τρεις εβδομάδες μετά την αναμέτρηση της 5ης Οκτωβρίου.
Ο Αμερικανός πρόεδρος κοινοποίησε δημοσίευμα που παρουσίαζε την επικράτηση των αυτονομιστών στο Κεμπέκ ως πλήγμα για τον Κάρνεϊ.
Η παρέμβασή του ήρθε σε μια περίοδο έντασης στις σχέσεις Ουάσιγκτον - Οτάβας, μετά την κατάρρευση των διμερών εμπορικών συνομιλιών στα τέλη Αυγούστου.
Παράλληλα, η νέα κυβέρνηση του Κεμπέκ εξακολουθεί να προτάσσει την προοπτική της ανεξαρτησίας, παρότι η υποστήριξη της απόσχισης από τον Καναδά είχε υποχωρήσει νωρίτερα φέτος στο 29%, το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών δεκαετιών.
Παρά την πολιτική σύγκρουση, οι τεχνικές επαφές συνεχίζονται
Πίσω από τη δημόσια αντιπαράθεση, πάντως, οι υπηρεσιακές επαφές μεταξύ Οτάβας και Κεμπέκ συνεχίζονται.
Η γενική αντιπρόσωπος του Κεμπέκ στις Βρυξέλλες, Ελέν Ντρενβίλ, δήλωσε στο POLITICO ότι έχουν ήδη συγκροτηθεί κοινές ομάδες εργασίας για την εφαρμογή των συμφωνιών που αναμένεται να προκύψουν από τη σύνοδο.
Παράλληλα, η επαρχία βρίσκεται σε επαφή με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και τη Γενική Διεύθυνση Εσωτερικής Αγοράς, Βιομηχανίας, Επιχειρηματικότητας και ΜΜΕ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (DG GROW).
«Αυτή τη στιγμή όλα τα μηνύματα είναι θετικά», ανέφερε η Ντρενβίλ, επιμένοντας, ωστόσο, ότι το Κεμπέκ πρέπει να συμμετέχει στις διαβουλεύσεις όταν οι αποφάσεις αφορούν δικές του αρμοδιότητες.
Η σύνοδος του Μόντρεαλ αναμένεται, επομένως, να αποτελέσει σημαντικό βήμα για την προσέγγιση Καναδά και Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την πολιτική διαφωνία ανάμεσα στην Οτάβα και το Κεμπέκ να αναδεικνύει τα όρια των ομοσπονδιακών αρμοδιοτήτων στην υλοποίηση διεθνών συμφωνιών.
