«Κουμπαράς» έως 2.400 ευρώ τον χρόνο για κάθε παιδί - Ποιοι τον δικαιούνται

Τον Ατομικό Επενδυτικό Λογαριασμό Ανηλίκων (ΑΕΛΑ) προβλέπει το νομοσχέδιο του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη για τα μέτρα της ΔΕΘ με την επεξεργασία του στη Βουλή να αρχίζει από εχθές (6/11).

Με τον νέο «κουμπαρά», το Δημόσιο θα βάζει στον λογαριασμό του παιδιού όσα καταβάλλουν η οικογένεια και οι άλλοι ιδιώτες, με αρχικό όριο 1.200 ευρώ τον χρόνο για την κρατική συνεισφορά.

Στην πράξη, αν η οικογένεια βάζει 100 ευρώ τον μήνα, το κράτος θα προσθέτει άλλα 100. Μέσα σε έναν χρόνο οι δύο πλευρές θα έχουν καταβάλει συνολικά 2.400 ευρώ, πριν από επενδυτικές αποδόσεις ή χρεώσεις. Το ανώτατο ποσό της κρατικής συμμετοχής θα αυξάνεται κατά 10% κάθε πενταετία. Ο δε λογαριασμός προορίζεται για μακροχρόνια αποταμίευση και επένδυση. Η έναρξη τοποθετείται στις αρχές του 2027, με την ακριβή ημερομηνία να καθορίζεται με υπουργική απόφαση. Η αίτηση θα πρέπει να υποβάλλεται από τον νόμιμο εκπρόσωπο πριν το παιδί συμπληρώσει τα δύο έτη. Στην πρώτη φάση θα μπορούν επομένως να ενταχθούν παιδιά που γεννήθηκαν από το 2025 και μετά, εφόσον κατά την αίτηση πληρούν το ηλικιακό όριο.

Πού ανοίγει ο λογαριασμός και ποιοι βάζουν χρήματα

Κάθε παιδί μπορεί να έχει έναν μόνο ΑΕΛΑ. Δικαιούχοι είναι παιδιά με ελληνική ιθαγένεια ή με ιθαγένεια άλλου κράτους της ΕΕ, εφόσον στη δεύτερη περίπτωση είναι φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας. Ο νόμιμος εκπρόσωπος υποβάλλει την αίτηση και υπογράφει τη σύμβαση στο όνομα του ανηλίκου. Πάροχος μπορεί να είναι τράπεζα, εταιρεία διαχείρισης αμοιβαίων κεφαλαίων, ασφαλιστική ή άλλος επιλέξιμος χρηματοπιστωτικός φορέας.

Χρήματα μπορούν να βάζουν οι γονείς, οι παππούδες, οι γιαγιάδες, οι νονοί και άλλοι συγγενείς, όπως και οποιοδήποτε άλλο φυσικό ή νομικό πρόσωπο, ακόμη και μια επιχείρηση. Το συνολικό όριο για αυτές τις εισφορές είναι 10.000 ευρώ ανά παιδί και ημερολογιακό έτος.

Η ΑΑΔΕ θα πιστώνει την κρατική συνεισφορά εντός 30 ημερολογιακών ημερών από την οριστική πίστωση της επιλέξιμης εισφοράς. Το νομοσχέδιο προβλέπει μηνιαία αντιστοίχιση για ποσά έως 100 ευρώ. Αν οι καταβολές είναι μεγαλύτερες ορισμένους μήνες και μικρότερες άλλους, θα γίνεται ετήσια εκκαθάριση για όσα έχουν πιστωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου. Έτσι, ακόμη και αν οι ιδιωτικές εισφορές φτάσουν τις 5.000 ευρώ μέσα στη χρονιά, το Δημόσιο θα προσθέσει έως 1.200 ευρώ με βάση το αρχικό όριο.

Τι επιλέγει η οικογένεια

Τα χρήματα μπορούν να επενδυθούν σε επιλέξιμα αμοιβαία κεφάλαια και ETF, καθώς και σε μετοχές και ομόλογα που διαπραγματεύονται σε ρυθμιζόμενες αγορές της ΕΕ ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου. Εκτός λογαριασμού μένουν τα κρυπτοστοιχεία, τα δομημένα προϊόντα, τα προϊόντα μόχλευσης και τα παράγωγα εκτός του πλαισίου ΟΣΕΚΑ, καθώς και ορισμένες εναλλακτικές επενδύσεις.

Οι καταθέσεις και τα αμοιβαία κεφάλαια χρηματαγοράς υπολογίζονται μαζί ως μετρητά και μπορούν να καλύπτουν έως 5% του χαρτοφυλακίου. Επιτρέπονται προσωρινές αποκλίσεις για τεχνικούς λόγους, νέες εισφορές ή μεταφορές κεφαλαίων. Παράλληλα, εφαρμόζονται κανόνες διασποράς και όρια έκθεσης ώστε τα χρήματα να κατανέμονται σε διαφορετικές επενδύσεις.

Ο γονέας ή ο νόμιμος εκπρόσωπος επιλέγει ανάμεσα σε τέσσερα επενδυτικά προφίλ. Τα ποσοστά αφορούν το μέρος του χαρτοφυλακίου που επενδύεται.

Αν ο εκπρόσωπος του παιδιού δεν δηλώσει προτίμηση, εφαρμόζεται το αναπτυξιακό προφίλ με κεφαλαιακή προστασία για τις εισφορές που καλύπτει το νομοσχέδιο. Τρία χρόνια πριν από τα 18, η προεπιλογή περνά αυτόματα στο ισορροπημένο προφίλ, εκτός αν ο εκπρόσωπος δηλώσει γραπτώς ότι επιθυμεί διαφορετική κατανομή. Στην τελευταία τριετία επιτρέπεται μετάβαση σε προφίλ χαμηλότερου κινδύνου ανεξάρτητα από τις προηγούμενες αλλαγές.

Ποιες εισφορές καλύπτει η «εγγύηση κεφαλαίου»

Στην προεπιλεγμένη επένδυση, η κεφαλαιακή προστασία καλύπτει τις ιδιωτικές εισφορές έως το εκάστοτε όριο της κρατικής αντιστοίχισης, δηλαδή αρχικά έως 1.200 ευρώ τον χρόνο, μαζί με την αντίστοιχη καταβολή του Δημοσίου. Στα 18, η αξία των επενδύσεων που έγιναν με αυτά τα ποσά πρέπει να είναι τουλάχιστον ίση με το ονομαστικό ύψος των προστατευόμενων εισφορών.

Για ποσά πάνω από το ετήσιο όριο, ο πάροχος μπορεί να προσφέρει πρόσθετη προστασία με χωριστή χρέωση. Την κάλυψη αναλαμβάνει με ανέκκλητη δέσμευση επιλέξιμο πιστωτικό ίδρυμα της ΕΕ ή ασφαλιστική επιχείρηση. Η δέσμευση ισχύει ακόμη και αν ο πάροχος καταστεί αφερέγγυος. Το κόστος εμφανίζεται χωριστά στον ενιαίο δείκτη κόστους.

Πόσο κοστίζει ο λογαριασμός

Το ετήσιο κόστος της προεπιλεγμένης επένδυσης έχει πλαφόν 0,50% της μέσης ετήσιας αξίας του λογαριασμού. Φόροι, τέλη ρυθμιζόμενης αγοράς ή αποθετηρίου και η χρέωση για την κεφαλαιακή προστασία υπολογίζονται εκτός του πλαφόν.

Το υπουργείο θα δημοσιεύει κάθε χρόνο συγκριτικό πίνακα κόστους για την προεπιλογή κάθε παρόχου. Η χρέωση για την προστασία του κεφαλαίου θα εμφανίζεται χωριστά και ο πάροχος θα πρέπει να δείχνει τον πίνακα στον νόμιμο εκπρόσωπο πριν υπογραφεί η σύμβαση.

Πότε επιτρέπεται ανάληψη πριν από τα 18

Οι αναλήψεις πριν από τα 18 επιτρέπονται σε περίπτωση θανάτου γονέα ή νόμιμου εκπροσώπου, θανάτου του δικαιούχου ή για σοβαρούς λόγους υγείας του παιδιού που πιστοποιούνται από δημόσιο νοσοκομείο.

Μέχρι την ενηλικίωση απαγορεύεται η ενεχυρίαση, η εκχώρηση και η κατάσχεση των δικαιωμάτων του παιδιού, με την επιφύλαξη ειδικών διατάξεων αναγκαστικού δικαίου. Ο λογαριασμός και τα περιουσιακά του στοιχεία μένουν εκτός της πτωχευτικής περιουσίας του νόμιμου εκπροσώπου.

Αν γίνει ανάληψη κατά παράβαση των κανόνων, ο πάροχος επιστρέφει στο Δημόσιο όσα εκείνο έχει καταβάλει μέχρι τότε, μαζί με τις αποδόσεις που αντιστοιχούν στο ποσό αυτό. Ο λογαριασμός παραμένει ενεργός με τυχόν υπόλοιπο και η κρατική αντιστοίχιση μπορεί να ξεκινήσει ξανά μόλις πιστωθούν νέες επιλέξιμες εισφορές.

Ποιες φοροαπαλλαγές προβλέπονται

Οι εισφορές έως 10.000 ευρώ ετησίως, όπως και η κρατική συνεισφορά, δεν υπολογίζονται ως εισόδημα του ανηλίκου και δεν προσμετρώνται σε εισοδηματικά ή κοινωνικά κριτήρια. Οι καταβολές απαλλάσσονται από τον φόρο δωρεών και γονικών παροχών, ενώ τα μερίσματα, οι τόκοι, οι υπεραξίες και οι λοιπές επιλέξιμες αποδόσεις που πιστώνονται στον λογαριασμό απαλλάσσονται από τον φόρο εισοδήματος.

Από το κείμενο που κατατέθηκε στη Βουλή αφαιρέθηκε η ρητή εξαίρεση των εισφορών από τα τεκμήρια του πόθεν έσχες που υπήρχε στη διαβούλευση. Το κατατεθέν σχέδιο δεν προβλέπει ειδική απαλλαγή για τον έλεγχο προέλευσης των χρημάτων.

Τι αλλάζει όταν το παιδί γίνει 18 ετών

Με την ενηλικίωση, ο λογαριασμός περνά στη διάθεση του δικαιούχου ως προσωπικό περιουσιακό δικαίωμα. Ο νέος μπορεί να σηκώσει ολόκληρο το ποσό ή να το μεταφέρει σε δικό του καταθετικό ή επενδυτικό λογαριασμό, καθώς και σε επενδυτικό ασφαλιστικό προϊόν. Μπορεί επίσης να κάνει μερική ανάληψη και να μεταφέρει το υπόλοιπο σε μία από αυτές τις επιλογές.

Η ανάληψη ή η μεταφορά του συσσωρευμένου ποσού θα είναι αφορολόγητη. Αν τα χρήματα μεταφερθούν σε επενδυτικό λογαριασμό, διατηρείται το ιστορικό των επενδύσεων και η μεταφορά δεν λογίζεται ως νέα εισφορά.

Πότε μπορεί ο γονέας να επιλέγει ο ίδιος τις επενδύσεις

Πέρα από τα έτοιμα προφίλ των παρόχων, το νομοσχέδιο δίνει στον γονέα ή στον νόμιμο εκπρόσωπο τη δυνατότητα αυτοδιαχείρισης. Για να ασκήσει αυτή την επιλογή, η αξία του χαρτοφυλακίου θα πρέπει να φτάνει ένα ελάχιστο ποσό που θα οριστεί με υπουργική απόφαση.

Οι άμεσες τοποθετήσεις σε μετοχές και ομόλογα μπορούν να καλύπτουν συνολικά έως 30% της αξίας του χαρτοφυλακίου. Ο εκπρόσωπος μπορεί επίσης να επιλέγει επιλέξιμα αμοιβαία κεφάλαια ή ETF, μέσα στα όρια του επενδυτικού προφίλ. Ο πάροχος ελέγχει κάθε εντολή πριν την εκτελέσει, απορρίπτει όσες παραβιάζουν τους κανόνες και ελέγχει τουλάχιστον ανά τρίμηνο αν τηρούνται το επιλεγμένο προφίλ και οι κανόνες διασποράς.

Τι γίνεται αν σταματήσουν οι καταβολές

Η διακοπή των εισφορών δεν επιφέρει ποινή, κατάσχεση ή κλείσιμο του λογαριασμού. Το υπάρχον κεφάλαιο παραμένει επενδυμένο και οι αποδόσεις συνεχίζουν να πιστώνονται. Η καταβολή από το Δημόσιο σταματά όσο δεν υπάρχει νέα επιλέξιμη εισφορά. Αν μπουν ξανά χρήματα, επανέρχεται και η κρατική συμμετοχή, μέσα στο ετήσιο όριο.

Πόσο αυξάνεται η κρατική συνεισφορά

Το ανώτατο ποσό που βάζει το Δημόσιο για κάθε παιδί ξεκινά από 1.200 ευρώ ετησίως και αυξάνεται κατά 10% κάθε πενταετία. Μετά την πρώτη πενταετία ανεβαίνει στα 1.320 ευρώ, μετά τη δεύτερη στα 1.452 ευρώ και μετά την τρίτη στα 1.597,20 ευρώ.

Η οικογένεια αποφασίζει πόσα θα βάλει. Μπορεί να καταθέσει 10 ή 100 ευρώ μέσα στη χρονιά, με ανώτατο όριο ιδιωτικών εισφορών τα 10.000 ευρώ. Το Δημόσιο θα αντιστοιχίζει το ποσό που μπήκε, μέχρι το πλαφόν της περιόδου.

• Με 1.200 ευρώ από την οικογένεια στην αρχική περίοδο, δηλαδή 100 ευρώ τον μήνα, το Δημόσιο βάζει άλλα 1.200 ευρώ. Οι συνολικές εισφορές φτάνουν τα 2.400 ευρώ πριν από αποδόσεις και χρεώσεις.
• Μετά την πρώτη πενταετία, για να αξιοποιηθεί ολόκληρη η κρατική συνεισφορά, η οικογένεια πρέπει να βάλει τουλάχιστον 1.320 ευρώ μέσα στη χρονιά. Με ισόποση συμμετοχή του Δημοσίου, συγκεντρώνονται 2.640 ευρώ πριν από αποδόσεις και χρεώσεις.
• Αν η οικογένεια καταβάλει 600 ευρώ, το Δημόσιο προσθέτει άλλα 600 ευρώ, ακόμη και όταν το ετήσιο πλαφόν έχει αυξηθεί.