Σε συμφωνία για δύο νέα σημεία διέλευσης κατέληξαν Χριστοδουλίδης και Ερχιουρμάν, ανοίγοντας τον δρόμο για νέες συνομιλίες υπό τον ΟΗΕ.
Θετικό αποτέλεσμα είχαν οι διαβουλεύσεις για το Κυπριακό που πραγματοποιήθηκαν τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου στη Λευκωσία, με τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, και τον Τουρκοκύπριο ηγέτη, Τουφάν Ερχιουρμάν, να συμφωνούν σε μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης και στη συνέχιση της διαπραγματευτικής διαδικασίας.
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στην προστατευόμενη περιοχή των Ηνωμένων Εθνών, στη νεκρή ζώνη, παρουσία της προσωπικής απεσταλμένης του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, Μαρίας Άνχελα Ολγκίν, και διήρκεσε περίπου τέσσερις ώρες.
Ο ΟΗΕ χαρακτήρισε τις συνομιλίες «θετικές», ανακοινώνοντας ότι οι δύο ηγέτες θα συναντηθούν εκ νέου τις επόμενες εβδομάδες, αυτή τη φορά με τη συμμετοχή του γενικού γραμματέα, Αντόνιο Γκουτέρες.
Συμφωνία για δύο νέα οδοφράγματα και μέτρα εμπιστοσύνης
Σημαντικότερη εξέλιξη αποτέλεσε η συμφωνία για το ταυτόχρονο άνοιγμα δύο νέων σημείων διέλευσης, στις διαδρομές Λουρουτζίνα - Λύμπια και Κάμπος - Καραβοστάσι, με στόχο τη διευκόλυνση των μετακινήσεων μεταξύ των δύο πλευρών.
Με την υλοποίηση της συμφωνίας, ο συνολικός αριθμός των λειτουργούντων σημείων διέλευσης στο διαιρεμένο νησί θα αυξηθεί σε 11. Η διάνοιξή τους δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, καθώς προηγείται η αναγκαία προετοιμασία.
Παράλληλα, συμφωνήθηκε η ανταλλαγή αρχειακού υλικού μέσω της Τεχνικής Επιτροπής για την Πολιτιστική Κληρονομιά, η προώθηση κοινών περιβαλλοντικών έργων και η επανέναρξη του εκπαιδευτικού προγράμματος «Imagine», υπό την εποπτεία της αρμόδιας Τεχνικής Επιτροπής.
Οι δύο ηγέτες αποφάσισαν επίσης τη δημιουργία μηχανισμού ταχείας ανταπόκρισης σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, μέσω της Τεχνικής Επιτροπής Διαχείρισης Κρίσεων, καθώς και την αποκατάσταση συγκεκριμένων μαρωνίτικων εκκλησιών και ενός αρμενικού μοναστηριού.
Στην ημερήσια διάταξη βρέθηκε και το ενδεχόμενο διάνοιξης πρόσθετων σημείων διέλευσης, χωρίς ωστόσο να υπάρξει οριστική συμφωνία.
Στόχος η επανέναρξη των συνομιλιών πριν από το τέλος του 2026
Παρά τις συγκλίσεις στα πρακτικά ζητήματα, οι δύο πλευρές εξακολουθούν να διαφωνούν για τους όρους και τη μεθοδολογία επανέναρξης των ουσιαστικών διαπραγματεύσεων, οι οποίες παραμένουν σε αδιέξοδο εδώ και σχεδόν μία δεκαετία.
Οι διαφωνίες είχαν αναδειχθεί και μετά τις επαφές τους με τον Αντόνιο Γκουτέρες το περασμένο καλοκαίρι, ενώ βασικό εμπόδιο στις προηγούμενες προσπάθειες επίλυσης εξακολουθεί να αποτελεί ο μελλοντικός ρόλος της Τουρκίας, ιδίως ως προς το καθεστώς ασφάλειας και εγγυήσεων.
Η ελληνοκυπριακή πλευρά απορρίπτει τη διατήρηση των τουρκικών επεμβατικών δικαιωμάτων, ενώ η τουρκοκυπριακή πλευρά θεωρεί αναγκαία τη συμμετοχή της Άγκυρας στις ρυθμίσεις ασφάλειας.
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης, στις δηλώσεις του μετά τη συνάντηση, επανέλαβε ότι προτεραιότητά του παραμένει η επανέναρξη των ουσιαστικών διαπραγματεύσεων πριν από την ολοκλήρωση της θητείας του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, στις 31 Δεκεμβρίου 2026.
«Συνεχίζουμε αυτή την προσπάθεια με απόλυτη σοβαρότητα και έναν και μοναδικό στόχο: την επανέναρξη των συνομιλιών πριν από τη λήξη της θητείας του γενικού γραμματέα», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η νέα τριμερής συνάντηση με τον Γκουτέρες αναμένεται να πραγματοποιηθεί τις προσεχείς εβδομάδες, με αντικείμενο τόσο τα εκκρεμή μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης όσο και τη μεθοδολογία και την ουσία της διαπραγματευτικής διαδικασίας.
Σχεδόν μία δεκαετία χωρίς ουσιαστική πρόοδο
Το Κυπριακό παραμένει ανεπίλυτο μετά την τουρκική εισβολή του 1974, που ακολούθησε το πραξικόπημα κατά του αρχιεπισκόπου Μακαρίου, το οποίο είχε οργανώσει η τότε στρατιωτική δικτατορία της Ελλάδας.
Η δικοινοτική συγκυβέρνηση είχε καταρρεύσει ήδη από το 1963, ενώ από το 1964 η Ειρηνευτική Δύναμη των Ηνωμένων Εθνών στην Κύπρο (UNFICYP) επιτηρεί την κατάσταση στο νησί. Σήμερα η γραμμή κατάπαυσης του πυρός, μήκους περίπου 180 χιλιομέτρων, χωρίζει τις ελεύθερες από τις κατεχόμενες περιοχές.
Η τελευταία μεγάλη προσπάθεια συνολικής διευθέτησης κατέληξε σε αποτυχία στο Κραν Μοντανά το 2017, με τις διαφωνίες για την ασφάλεια, τις εγγυήσεις και την παρουσία τουρκικών στρατευμάτων να συγκαταλέγονται στα σημαντικότερα εμπόδια.
Η συμφωνία της 9ης Νοεμβρίου δημιουργεί νέα περιθώρια συνεννόησης σε πρακτικά ζητήματα, ενώ η προγραμματιζόμενη συνάντηση υπό τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ αναμένεται να αποτελέσει το επόμενο βήμα για τη διερεύνηση των προϋποθέσεων επανέναρξης των ειρηνευτικών συνομιλιών.
