Την προσωπική παρέμβαση του Κυριάκου Μητσοτάκη χρειάστηκε ένα ζήτημα που θα μπορούσε να είχε αντιμετωπιστεί εγκαίρως από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, χωρίς να προκαλέσει πολιτική αναστάτωση και ανασφάλεια στους κατοίκους των βορείων προαστίων.
Ο πρωθυπουργός, με τη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε χθες στο Μέγαρο Μαξίμου, έβαλε ουσιαστικά φρένο στον σχεδιασμό για τη μεταφορά συντελεστή δόμησης, όπως αυτός είχε παρουσιαστεί, δίνοντας στους ίδιους τους δήμους τη δυνατότητα να καθορίσουν εάν και με ποιον τρόπο θα εφαρμοστεί το συγκεκριμένο πολεοδομικό εργαλείο.
Η παρέμβαση Μητσοτάκη ήρθε μετά τις έντονες αντιδράσεις επτά δημάρχων, οι οποίοι εξέφρασαν σοβαρές επιφυλάξεις για τις επιπτώσεις που θα μπορούσαν να έχουν οι προτεινόμενες ρυθμίσεις στον οικιστικό χαρακτήρα των περιοχών τους. Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει και αφορά ευθέως τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου: Γιατί επέλεξε να ανοίξει τώρα ένα τόσο σύνθετο και ευαίσθητο ζήτημα, χωρίς προηγουμένως να έχει εξασφαλιστεί η απαραίτητη συνεννόηση με τις δημοτικές αρχές;
Στη συνάντηση συμμετείχαν οι δήμαρχοι Κηφισιάς Βασίλης Ξυπολυτάς, Φιλοθέης-Ψυχικού Χαράλαμπος Μπονάτσος, Χαλανδρίου Σίμος Ρούσσος, Παπάγου-Χολαργού Ηλίας Αποστολόπουλος, Λυκόβρυσης-Πεύκης Μάριος Ψυχάλης, Νέας Ιωνίας Παναγιώτης Μανούρης και Μεταμόρφωσης Στράτος Σαραούδας. Και οι επτά είχαν τη δυνατότητα να παρουσιάσουν τις θέσεις τους απευθείας στον πρωθυπουργό, ο οποίος κατέστησε σαφές ότι καμία πολεοδομική παρέμβαση δεν μπορεί να προχωρήσει αγνοώντας τη βούληση των τοπικών κοινωνιών.
Η πρώτη και σημαντικότερη δέσμευση ήταν ότι δεν πρόκειται να υπάρξει μεταφορά συντελεστή δόμησης από δήμο σε δήμο και ξεκαθάρισε ότι οι δήμαρχοι θα έχουν αποφασιστικό λόγο για την αξιοποίηση του συγκεκριμένου εργαλείου και τη δυνατότητα να προχωρήσουν ακόμη και σε δραστικές αλλαγές στις προτεινόμενες μελέτες. Μάλιστα, κατά τη διάρκεια της σύσκεψης ορισμένοι δήμαρχοι δήλωσαν ότι δεν επιθυμούν καθόλου την εφαρμογή της μεταφοράς συντελεστή, ενώ υπήρξαν και εκείνοι που ζήτησαν ουσιαστικές τροποποιήσεις.
Τα ερωτήματα για τους χειρισμούς Παπασταύρου
Η ουσία του προβλήματος αναδεικνύει σοβαρά ερωτήματα για τους χειρισμούς που προηγήθηκαν από την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος. Ο Σταύρος Παπασταύρου γνώριζε ότι οι συντελεστές δόμησης αποτελούν εξαιρετικά ευαίσθητο ζήτημα, ιδιαίτερα στα βόρεια προάστια της Αττικής. Γνώριζε επίσης ότι οι δημοτικές αρχές βρίσκονται αντιμέτωπες με συνεχείς πιέσεις από κατοίκους και συλλογικότητες για την προστασία του οικιστικού περιβάλλοντος.
Γιατί, λοιπόν, δεν είχε προηγηθεί μια ουσιαστική διαβούλευση πριν παρουσιαστούν οι μελέτες που προκάλεσαν τις αντιδράσεις; Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ο ίδιος ο υπουργός, λίγες ώρες πριν από τη σύσκεψη στο Μαξίμου, παραδέχθηκε δημοσίως ότι η μελέτη χρειάζεται διορθώσεις. Εάν υπήρχαν αδυναμίες που απαιτούσαν επανεξέταση, γιατί δεν είχαν εντοπιστεί πριν το ζήτημα εξελιχθεί σε πολιτικό πρόβλημα;
Φαίνεται πως κάποιοι στο υπουργείο Περιβάλλοντος ξέχασαν τα πολεοδομικά εγκλήματα του παρελθόντος και επιχειρούν να αναστήσουν τη γνωστή «Λαλιώτια» λογική της εποχής του ΠΑΣΟΚ, όταν η μεταφορά συντελεστή δόμησης χρησιμοποιήθηκε για να εξυπηρετήσει μια οικοδομική ανάπτυξη χωρίς επαρκείς περιβαλλοντικές εγγυήσεις. Το αποτέλεσμα εκείνων των επιλογών αποτυπώθηκε σε περιοχές που επιβαρύνθηκαν με υπερβολικούς όγκους κτηρίων, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Λεωφόρο Κηφισίας στο Μαρούσι.
Δεν είναι τυχαίο ότι το Συμβούλιο της Επικρατείας έβαλε επανειλημμένα φρένο στο σχετικό νομοθετικό πλαίσιο, κρίνοντας αντισυνταγματικές τις ρυθμίσεις τόσο το 1994 όσο και το 1996. Και όμως, τρεις δεκαετίες αργότερα, ο Σταύρος Παπασταύρου άνοιξε ξανά μια συζήτηση που ξύπνησε τις χειρότερες μνήμες της άναρχης τσιμεντοποίησης.
Είναι δυνατόν μια κυβέρνηση που δηλώνει ότι προστατεύει το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής να επιστρέφει σε πολεοδομικές αντιλήψεις που συνδέθηκαν με τις υπερβολές του παρελθόντος; Ευτυχώς, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αντιλήφθηκε εγκαίρως τον κίνδυνο και παρενέβη, προτού οι λογικές που σημάδεψαν μια ολόκληρη εποχή αποκτήσουν ξανά πεδίο εφαρμογής.
Προβληματισμός
Στο κυβερνητικό στρατόπεδο είναι εύλογος ο προβληματισμός για την πολιτική διαχείριση της υπόθεσης. Σε μια περίοδο κατά την οποία η στεγαστική κρίση, η οικοδομική δραστηριότητα και η προστασία του περιβάλλοντος βρίσκονται ψηλά στην κοινωνική ατζέντα, το αρμόδιο υπουργείο άνοιξε ένα πρόσθετο μέτωπο που τελικά χρειάστηκε την παρέμβαση του ίδιου του πρωθυπουργού.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέλεξε να ακούσει προσωπικά τους δημάρχους και να δώσει συγκεκριμένες δεσμεύσεις, αποτρέποντας τη συνέχιση μιας αντιπαράθεσης που κινδύνευε να διευρυνθεί. Με την απόφασή του προστάτευσε την κυβερνητική αξιοπιστία, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα τον ουσιαστικό ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον πολεοδομικό σχεδιασμό. Ωστόσο, ακόμη μία φορά ο Σταύρος Παπασταύρου οφείλει να εξηγήσει γιατί επελέγη η συγκεκριμένη χρονική στιγμή, ποια ανάγκη επέβαλε την προώθηση του σχεδιασμού και γιατί οι αντιρρήσεις των δήμων δεν είχαν αντιμετωπιστεί νωρίτερα.