«Είχαμε την τύχη να έχουμε κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα που τα πέντε χρόνια δεν είχαμε φαινόμενα τέτοια διαφθοράς».
Η δήλωση του Νίκου Νυφούδη, του αναπληρωτής εκπροσώπου Τύπου της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης, είναι αποκαλυπτική. Όχι τόσο για όσα λέει, όσο για όσα επιλέγει να ξεχάσει. Γιατί η απουσία αποκαλύψεων δεν αποδεικνύει απουσία διαφθοράς. Και το ότι κάποιος δεν πιάνει τον φοροφυγά και τον επίορκο υπάλληλο δεν σημαίνει ότι ο φοροφυγάς και ο επίορκος δεν υπάρχουν. Σημαίνει, πρωτίστως, ότι το κράτος δεν καταφέρνει να τον εντοπίσει.
Ας θυμηθούμε, λοιπόν, την Ελλάδα του 2015-2019. Μια χώρα με τεράστια φορολογική επιβάρυνση, με την παραοικονομία βαθιά ριζωμένη και με τη φοροδιαφυγή να αποτελεί καθημερινή πραγματικότητα. Η κυβέρνηση Τσίπρα δεν μπορεί να διεκδικεί εύσημα επειδή δεν εμφανίζονταν στα δελτία ειδήσεων υποθέσεις που να τη συνδέουν με τη διαφθορά. Η πραγματική εικόνα μιας χώρας δεν κρίνεται από το πόσες υποθέσεις φτάνουν στην επικαιρότητα, αλλά και από το πόσο αποτελεσματικά λειτουργούν οι μηχανισμοί ελέγχου.
Και εδώ υπάρχει ένας αριθμός που δύσκολα χωράει στην πολιτική νοσταλγία. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το κενό ΦΠΑ στην Ελλάδα, δηλαδή η απόσταση ανάμεσα στον φόρο που θα έπρεπε να εισπραχθεί και σε εκείνον που τελικά εισπράχθηκε, έφτανε το 24% το 2019. Το 2023 είχε περιοριστεί στο 11,4%, ενώ οι προκαταρκτικές εκτιμήσεις για το 2024 το κατέβαζαν στο 9%.
Η αλλαγή δεν έγινε με ευχές. Συνδέεται με την επέκταση των ηλεκτρονικών συναλλαγών, τη διασύνδεση ταμειακών μηχανών και POS, τα ηλεκτρονικά βιβλία και τους ψηφιακούς ελέγχους. Με απλά λόγια, το κράτος απέκτησε περισσότερα εργαλεία για να βλέπει τι πραγματικά συμβαίνει στην αγορά. Ο ΟΟΣΑ αναγνωρίζει ότι η φοροδιαφυγή έχει μειωθεί σημαντικά, επισημαίνοντας ταυτόχρονα ότι η προσπάθεια πρέπει να συνεχιστεί.
Ασφαλώς, το κενό ΦΠΑ δεν είναι δείκτης διαφθοράς πολιτικών προσώπων. Είναι όμως ένας αδιάψευστος δείκτης της έκτασης της φορολογικής παραβατικότητας και της ικανότητας του κράτους να την περιορίζει. Και σίγουρα δεν δικαιολογεί την εξιδανίκευση μιας περιόδου κατά την οποία το πρόβλημα παρέμενε τεράστιο.
Και ας μην μπερδεύουμε τις έννοιες. Η φοροδιαφυγή δεν ταυτίζεται αυτομάτως με την πολιτική διαφθορά. Αποτυπώνει, όμως, ένα κράτος που αδυνατεί να επιβάλει ισότιμα τους κανόνες και αφήνει χώρο σε όσους αποκρύπτουν εισοδήματα να μεταφέρουν το βάρος στους συνεπείς. Αυτή ήταν μια από τις μεγάλες αδικίες εκείνων των χρόνων. Δεν εξαφανίστηκε με μια κυβερνητική δήλωση ούτε θεραπεύτηκε με διακηρύξεις περί ηθικού πλεονεκτήματος.
Ο κ. Νυφούδης μπορεί να θυμάται την κυβέρνηση Τσίπρα όπως επιθυμεί. Οι αριθμοί, όμως, δεν έχουν κομματική μνήμη. Εμείς θυμόμαστε πώς η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ μετέτρεψε την δωροδοκία δημοσίου υπαλλήλου από κακούργημα σε πλημμέλημα διευκολύνοντας τους επίορκους υπαλλήλους. Η Ελλάδα του 2015-2019 δεν μετατρέπεται σε υπόδειγμα διαφάνειας επειδή κάποιοι αποφάσισαν εκ των υστέρων ότι δεν έβλεπαν τίποτα.
