Ικανοποίηση επικρατεί στην κυβέρνηση για την συμφωνία που επισφραγίστηκε τη Δευτέρα στη Βιέννη από πέντε ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, για τη δημιουργία κέντρου επιστροφών (Return Hub) στη Ρουάντα για μετανάστες που δεν δικαιούνται άσυλο.

Την ίδια ώρα, η Αθήνα προχωρά σε διμερείς επαφές με το Κιγκάλι για τον τρόπο λειτουργίας της συγκεκριμένης φόρμουλας.

Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται η χθεσινή συνάντηση του υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνου Πλεύρη, με τον υπουργό Εσωτερικών της Ρουάντα Δρ. Βενσάν Μπιρούτα, στην Αθήνα. Ο κ. Πλεύρης, μαζί με την υφυπουργό Μετανάστευσης Σέβη Βολουδάκη, υποδέχθηκε την αντιπροσωπεία της Ρουάντα υπό τον κ. Μπιρούτα, που έχει αρμοδιότητες και για τη Μετανάστευση.

Οι συνομιλίες εστίασαν στην εμβάθυνση σε τεχνικές και επιχειρησιακές λεπτομέρειες για τη λειτουργία και τη διασύνδεση με τη Ρουάντα ως κόμβου επιστροφής. Ακόμα, οι δύο υπουργοί αντάλλαξαν απόψεις σχετικά με το νομικό πλαίσιο, τις εγγυήσεις προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τις τεχνικές προδιαγραφές που απαιτούνται για την υλοποίηση καινοτόμων λύσεων στον τομέα της μετανάστευσης.

Η συζήτηση αυτή γίνεται εν μέσω αντιδράσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, μετά τη συμφωνία της Βιέννης, για το αν η Ρουάντα είναι πράγματι δημοκρατικό καθεστώς. Άλλωστε, ο Πολ Καγκάμε, ο οποίος ως επικεφαλής του RPF έβαλε τέλος στη γενοκτονία και κατέλαβε την εξουσία το 1994, είναι πρόεδρος της χώρας αδιάλειπτα από το 2000. Εις βάρος του καθεστώτος υπάρχει πληθώρα καταγγελιών για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αυταρχισμό και ανεπαρκές σύστημα ασύλου.

Σύμφωνα με το υπουργείο Μετανάστευσης, η συνάντηση Πλεύρη-Μπιρούτα πραγματοποιήθηκε σε ιδιαίτερα θερμό και εποικοδομητικό κλίμα. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να διατηρηθεί ανοιχτός δίαυλος επικοινωνίας σε τεχνικό και πολιτικό επίπεδο, με στόχο την περαιτέρω εξειδίκευση των επόμενων βημάτων της συνεργασίας για τις επιστροφές.

Υπενθυμίζεται ότι ο κ. Μπιρούτα είχε επισκεφθεί την Αθήνα τον Μάιο του 2022, με την προηγούμενη ιδιότητά του ως υπουργός Εξωτερικών και είχε συναντηθεί με τον τότε Έλληνα ομόλογό του, Νίκο Δένδια. Επρόκειτο για ανταπόδοση της επίσκεψης του κ. Δένδια στο Κιγκάλι, τον Νοέμβριο του 2021.

Οπωσδήποτε, η Αθήνα βλέπει θετικά τη συμφωνία Αυστρίας, Γερμανίας, Δανίας, Ελλάδας και Ολλανδίας για τη δημιουργία κέντρου επιστροφών στην αφρικανική χώρα, καθώς φέρεται να έχει ηγετικό ρόλο στη συγκεκριμένη πρωτοβουλία που ζυμώνεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο από τον περασμένο Φεβρουάριο. Ενώ τον Ιούνιο, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και Συμβούλιο κατέληξαν σε πολιτική συμφωνία για το νέο πλαίσιο επιστροφών, το οποίο προβλέπει τη δυνατότητα δημιουργίας κέντρων επιστροφών σε τρίτες χώρες.

Ειδικότερα, η πρωτοβουλία βασίζεται σε μια ισότιμη και αμοιβαία επωφελή στρατηγική σχέση μεταξύ των πέντε ευρωπαϊκών χωρών και της Ρουάντα με στόχο την επίτευξη συμφωνίας και την έναρξη των πρώτων επιστροφών, αρχής γενομένης από το 2027.

Το υπό διαμόρφωση πλαίσιο των επιστροφών θα εδράζεται πλήρως στο ενωσιακό δίκαιο, στο διεθνές δίκαιο, μπεριλαμβανομένου του διεθνούς δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και στο δίκαιο της Ρουάντα.

Οι επιστροφές θα αφορούν αποκλειστικά υπηκόους τρίτων χωρών που διαμένουν παράνομα στα πέντε κράτη-μέλη και σε βάρος των οποίων εκκρεμεί εκτελεστή απόφαση επιστροφής ή απομάκρυνσης. Πρόκειται, δηλαδή, για άτομα που δεν χρήζουν διεθνούς προστασίας ούτε έχουν δικαίωμα παραμονής για οποιονδήποτε άλλο λόγο.

Οι παράνομοι μετανάστες που θα μεταφέρονται στη Ρουάντα θα έχουν τη δυνατότητα είτε να ενταχθούν στην κοινωνία της αφρικανικής χώρας είτε να επιστρέψουν οικειοθελώς στη χώρα καταγωγής τους ή σε οποιαδήποτε άλλη χώρα στην οποία μπορούν να εισέλθουν και να διαμείνουν νόμιμα.

«Η καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης και η εξάρθρωση των δικτύων διακίνησης ανθρώπων αποτελεί μία από τις βασικές μας προτεραιότητες. Τα κέντρα επιστροφών διασφαλίζουν τη μείωση των παράνομων μεταναστευτικών ροών και την αύξηση των επιστροφών», δήλωσε ο κ. Πλεύρης μετά την κοινή ανακοίνωση των πέντε ευρωπαϊκών κρατών.

Στη Βιέννη, πέραν του κ. Πλεύρη, έδωσαν το παρών ο καγκελάριος της Αυστρίας Κρίστιαν Στόκερ, η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν, ο υπουργός Εσωτερικών της Γερμανίας Αλεξάντερ Ντόμπριντ, ο υπουργός Εξωτερικών της Ολλανδίας Τομ Μπέρεντσεν, καθώς και ο κ. Μπιρούτα. Η Κομισιόν μετείχε στις συζητήσεις ως παρατηρητής.

Υπενθυμίζεται ότι το «σχέδιο Ρουάντα» του Λονδίνου, το οποίο προέβλεπε τη μεταφορά αιτούντων άσυλο στην αφρικανική χώρα, κρίθηκε παράνομο από το Ανώτατο Δικαστήριο του Ηνωμένου Βασιλείου το 2023 και εγκαταλείφθηκε το 2024.