Τον Δεκέμβριο του 1989, λίγες εβδομάδες μετά την πτώση του Τείχους, ένας νεαρός αξιωματικός της KGB στη Δρέσδη έκαιγε φακέλους, ενώ το πλήθος πολιορκούσε τα γραφεία της Στάζι στον ίδιο δρόμο.

Ζήτησε ενισχύσεις και, όπως διηγήθηκε αργότερα ο ίδιος, η Μόσχα σιωπούσε. Ο αξιωματικός λεγόταν Βλαντιμίρ Πούτιν. Η Γερμανία βγήκε από τον Ψυχρό Πόλεμο ενωμένη και με ένα δόγμα ανέπαφο: οι μυστικές της υπηρεσίες βλέπουν και ακούν, αλλά δεν αγγίζουν. Ηταν όρος των Συμμάχων ήδη από το 1949, για να μην ξαναγεννηθεί ποτέ η Γκεστάπο. Τριάντα επτά χρόνια μετά, ο άνθρωπος της Δρέσδης βρίσκεται στο τιμόνι του Κρεμλίνου και το Βερολίνο ξηλώνει εκείνο το δόγμα.

Το τέλος ενός μεταπολεμικού ταμπού

Με 309 ψήφους υπέρ, 190 κατά και 71 αποχές, το γερμανικό Κοινοβούλιο έδωσε στις μυστικές υπηρεσίες της χώρας κάτι που τους απαγόρευε η ιστορία της χώρας: την άδεια να οργανώνουν και να εκτελούν επιχειρήσεις – όχι μόνο να παρατηρούν, να συλλέγουν και ν’ ανταλλάσσουν πληροφορίες. Η BND θα μπορεί να παραβιάζει ξένα συστήματα, να σαμποτάρει αλυσίδες εφοδιασμού αντιπάλων και να ρίχνει διακομιστές κρατικά υποστηριζόμενων χάκερ. Ο υπουργός Εσωτερικών, Αλεξάντερ Ντόμπριντ, μίλησε για «μεταρρύθμιση του αιώνα», η Αριστερά για «νέα γερμανική μυστική αστυνομία».

Παρ’ όλα αυτά, η Γερμανία είναι η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που περνά σε ένα πιο επιθετικό δόγμα έναντι των υβριδικών επιθέσεων που δέχεται ολόκληρη η ήπειρος εδώ και πολλούς μήνες. Διεθνείς αναλύσεις αναφέρουν ότι αυτή η κίνηση της γερμανικής κυβέρνησης είναι ένα από τα πρώτα και σημαντικά βήματα ολόκληρης της Ευρώπης προς τη λεγόμενη «στρατηγική αυτονομία». Οι υπηρεσίες του Βερολίνου θα απαντούν στις επιθέσεις οι οποίες έχουν, πλέον, δύο βασικά χαρακτηριστικά:

  • Σχεδόν όλες χρεώνονται, και μάλιστα με εξαιρετικά τεκμηριωμένο τρόπο και συγκεκριμένα στοιχεία, στις υπηρεσίες της Μόσχας και στη σταθερή της επιδίωξη να επιφέρει πλήγματα στην όποια συνοχή των ευρωπαϊκών κρατών καθώς και εσωτερική αποδιοργάνωση στα όρια του χάους, όπως έδειξε η εκμετάλλευση της κοινωνικής αναταραχής στη Γαλλία και όχι μόνο.
  • Εντάσσονται στο πλαίσιο του υβριδικού πολέμου ο οποίος κλιμακώνεται έχοντας περάσει σε νέα, πολύ πιο λεπτά κι επικίνδυνα επίπεδα. Σε αρκετές περιπτώσεις η Μόσχα, όχι μόνο δεν αποκρύπτει τη συμμετοχή και την ευθύνη της, αλλά φροντίζει να είναι εμφανέστατες στο πλαίσιο των απειλών της προς την Ευρώπη.

Το πολιτικό νόημα είναι σαφές. Επί δεκαετίες, η Γερμανία απέτρεπε επιθέσεις κυρίως χάρη σε πληροφορίες των συμμάχων της, με πρώτους τους Αμερικανούς. Ο νέος νόμος γράφτηκε για να περιορίσει αυτή την εξάρτηση. Η Ευρώπη, που μιλά για στρατηγική αυτονομία, ανακαλύπτει ότι αυτή ξεκινά από τις μυστικές υπηρεσίες.

Οι απειλές των τελευταίων εβδομάδων

Οι τελευταίες εβδομάδες εξηγούν τη βιασύνη της Γερμανίας. Από τις 2 έως τις 6 Νοεμβρίου, περισσότερες από 50 πτήσεις δέχθηκαν απειλές. Ορισμένες έφεραν την υπογραφή των «Μαχητών του Ανδρικού Κράτους», μιας ρωσικής εξτρεμιστικής οργάνωσης, η οποία αρνήθηκε τη συμμετοχή της. Στις 11 Νοεμβρίου, περίπου 6.300 ιταλικά σχολεία έλαβαν email με υπογραφή «Μιχαήλ Αντρόποφ». Ο ίδιος υποτιθέμενος αποστολέας είχε απειλήσει λίγες μέρες νωρίτερα συντακτικές αίθουσες σε Ιρλανδία και Βουλγαρία. Η Τζόρτζια Μελόνι συγκάλεσε έκτακτη σύσκεψη με τις υπηρεσίες πληροφοριών.

Αυτό ακριβώς είναι το ζητούμενο. Μια ψευδής απειλή κοστίζει σε όποιον τη στέλνει ένα email και πολύ λίγο χρόνο. Σε όποιον τη δέχεται κοστίζει εκκενώσεις, πυροτεχνουργούς, μαχητικά στον αέρα, χαμένες σχολικές μέρες και φοβισμένους γονείς. Λίγες ημέρες πριν η μαζική επίθεση στα ψυγεία στη Γαλλία, η οποία χρεώθηκε στους «Μαχητές του Ιράν». Το κόστος είναι ανυπολόγιστο. Ο υβριδικός πόλεμος δεν χρειάζεται να σκοτώσει. Του αρκεί να εξαντλήσει τις κοινωνίες και να τις κάνει να αμφιβάλλουν ότι το κράτος μπορεί να τις προστατεύσει. Η γερμανική απάντηση είναι πρακτική: αν δεν μπορείς πάντα να αποδείξεις ποιος σε χτύπησε, φρόντισε τουλάχιστον να μπορείς να χτυπήσεις τον server από τον οποίο σε χτυπούν.

Οι αντιδράσεις της αντιπολίτευσης

Η γερμανική αντιπολίτευση δεν αντέδρασε με ενιαίο τρόπο. Η AfD και η Die Linke καταψήφισαν, οι Πράσινοι απείχαν, εκφράζοντας μάλιστα αλληλοσυγκρουόμενες προσεγγίσεις. Η Κλάρα Μπίνγκερ της Linke κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι καταργεί τον ιστορικό διαχωρισμό αστυνομίας και μυστικών υπηρεσιών και δημιουργεί «νέα γερμανική μυστική αστυνομία». Το πιο ισχυρό επιχείρημά της αφορά την AfD: ο συνασπισμός, είπε, παραδίδει στην Ακρα Δεξιά «με το κλειδί στο χέρι» έναν ανεξέλεγκτο μηχανισμό επιτήρησης.

Οι Πράσινοι κράτησαν διπλή στάση. Ο Κονσταντίν φον Νοτς στήριξε τις νέες εξουσίες της BND λέγοντας «πρέπει να αμυνθούμε», απέρριψε όμως τις εσωτερικές εξουσίες της υπηρεσίας προστασίας του συντάγματος. Η AfD, διά του Κρίστιαν Βιρτ, μίλησε για «επίθεση στο κράτος δικαίου με ολοκληρωτικά χαρακτηριστικά» και για «Lex AfD». Η συζήτηση πήρε και ρωσική διάσταση, όταν ο φον Νοτς αποκάλεσε την AfD «χρήσιμους ακροδεξιούς του Πούτιν». Και τα τρία κόμματα εκτιμούν ότι οι εσωτερικές εξουσίες θα απορριφθούν από το Συνταγματικό Δικαστήριο.