Νέα δεδομένα στις διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία δημιουργεί η αποκάλυψη του Βολοντίμιρ Ζελένσκι ότι η αμερικανική διαπραγματευτική ομάδα έθεσε για πρώτη φορά το ενδεχόμενο αποχώρησης της Ουκρανίας από το Ντονμπάς, με αντάλλαγμα την ένταξή της στο ΝΑΤΟ.
Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του τελευταίου γύρου ειρηνευτικών συνομιλιών μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, με τη διαμεσολάβηση των ΗΠΑ, στο Αμπού Ντάμπι. Την ίδια ώρα, ο Ουκρανός πρόεδρος ξεκαθαρίζει ότι το Κίεβο δεν προτίθεται να παραχωρήσει εδάφη, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο να τεθεί μια ενδεχόμενη συμφωνία στην κρίση των πολιτών μέσω εθνικού δημοψηφίσματος.
Σύμφωνα με όσα αποκάλυψε ο Ζελένσκι σε δηλώσεις του προς δημοσιογράφους, οι οποίες δόθηκαν στη δημοσιότητα από το γραφείο του, οι Αμερικανοί διαπραγματευτές έθεσαν το ερώτημα εάν η Ουκρανία θα αποχωρούσε από το Ντονμπάς στην περίπτωση που εξασφάλιζε την ένταξή της στη Συμμαχία.
«Οι Αμερικανοί έθεσαν το ερώτημα: “Τι θα γινόταν αν η Ουκρανία εντασσόταν στο ΝΑΤΟ; Θα αποχωρούσε η Ουκρανία από το Ντονμπάς;”», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Όπως πρόσθεσε, η ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ επανέρχεται πλέον στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, ωστόσο πρόκειται για μια εξαιρετικά δύσκολη συζήτηση, δεδομένων των θέσεων που έχει διατυπώσει επανειλημμένα η Μόσχα.
Οι όροι του Ζελένσκι και το ενδεχόμενο δημοψηφίσματος
Παρά το γεγονός ότι το Κίεβο απορρίπτει την προοπτική εδαφικών παραχωρήσεων, ο Ουκρανός πρόεδρος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να ζητήσει τη γνώμη των πολιτών για μια συνολική συμφωνία ειρήνης.
Ωστόσο, μια τέτοια εξέλιξη θα προϋπέθετε την εξασφάλιση συγκεκριμένων ανταλλαγμάτων και ισχυρών εγγυήσεων ασφαλείας από τη Δύση.
Ειδικότερα, ο Ζελένσκι θέτει ως βασικές προϋποθέσεις:
- Ισχυρές και συγκεκριμένες εγγυήσεις ασφαλείας από τις δυτικές χώρες.
- Τη δυνατότητα διατήρησης ενός ισχυρού ουκρανικού στρατού με επαρκή χρηματοδότηση.
- Την εξασφάλιση οικονομικών πόρων για την ανοικοδόμηση της χώρας.
Εφόσον οι συγκεκριμένοι όροι διασφαλιστούν, ο Ουκρανός πρόεδρος δηλώνει ότι θα ζητήσει από την ουκρανική κοινωνία να αποφασίσει μέσω δημοψηφίσματος εάν αποδέχεται ή όχι μια τέτοια συμφωνία.
Με αυτόν τον τρόπο, ο Ζελένσκι αφήνει ανοιχτό ένα ενδεχόμενο πολιτικού συμβιβασμού, χωρίς να αναλαμβάνει ο ίδιος την απόφαση για την παραχώρηση εδαφών.
Η ένταξη στο ΝΑΤΟ παραμένει «κόκκινη γραμμή» για τη Μόσχα
Το ζήτημα της ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα πλέον ευαίσθητα σημεία της σύγκρουσης.
Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει την προοπτική ένταξης της Ουκρανίας στη Βορειοατλαντική Συμμαχία ως «κόκκινη γραμμή» για τη Μόσχα, επικαλούμενος το συγκεκριμένο ζήτημα μεταξύ των λόγων που οδήγησαν στη μεγάλης κλίμακας εισβολή του 2022.
Η σύνδεση, επομένως, της προοπτικής ένταξης στο ΝΑΤΟ με το ενδεχόμενο εδαφικών παραχωρήσεων προσθέτει μία ακόμη δύσκολη παράμετρο στις διαπραγματεύσεις, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει προκύψει κάποια συμφωνία.
Ζελένσκι: «Αυτός ο πόλεμος πρέπει να τελειώσει πρώτα»
Παράλληλα, ο Ουκρανός πρόεδρος απέρριψε τη ρωσική πρόταση να προηγηθεί μια ευρύτερη συμφωνία για την αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης και στη συνέχεια να καθοριστούν οι όροι για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι δεν μπορεί να αντιστραφεί η σειρά των διαπραγματεύσεων, επιμένοντας ότι προτεραιότητα πρέπει να αποτελεί ο τερματισμός της σύγκρουσης.
«Δεν μπορούμε να ανατρέψουμε τα πάντα και να ξεκινήσουμε συζητώντας την αλλαγή του πλαισίου ασφαλείας στον κόσμο ή συνολικά στην ευρωπαϊκή ήπειρο και μόνο στη συνέχεια να μιλήσουμε για τον τερματισμό αυτού του πολέμου. Αυτός ο πόλεμος πρέπει να τελειώσει πρώτα», δήλωσε.
Η συγκεκριμένη θέση, σύμφωνα με τον ίδιο, συνάδει και με τις τοποθετήσεις Ευρωπαίων ηγετών κατά τη σύνοδο κορυφής στο Δουβλίνο.
Συνεχίζονται οι μάχες – Διαφωνία για ανθρωπιστική εκεχειρία
Την ώρα που οι διπλωματικές διεργασίες βρίσκονται σε εξέλιξη, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονται στο ουκρανικό μέτωπο.
Ο Ζελένσκι απέρριψε την πρόταση του Βλαντίμιρ Πούτιν για τοπική ανθρωπιστική κατάπαυση του πυρός στην Κοστιαντινίβκα, στην περιφέρεια του Ντονέτσκ, εκτιμώντας ότι η συγκεκριμένη κίνηση αποσκοπεί στη διευκόλυνση της ρωσικής προέλασης και στην κατάληψη της πόλης.
Παράλληλα, αποκάλυψε ότι η Ουκρανία έχει προτείνει ανθρωπιστική εκεχειρία σε επτά ή οκτώ ακόμη οικισμούς κοντά στην πρώτη γραμμή των συγκρούσεων, όπου εξακολουθούν να βρίσκονται εγκλωβισμένοι άμαχοι, μεταξύ των οποίων και παιδιά.
Σύμφωνα με τον Ουκρανό πρόεδρο, η ρωσική πλευρά δεν έχει ανταποκριθεί θετικά στις συγκεκριμένες προτάσεις. Από την πλευρά της, η Μόσχα αρνείται ότι στοχοποιεί σκόπιμα αμάχους.
Χωρίς συμφωνία οι τελευταίες συνομιλίες
Οι πρόσφατες διαπραγματεύσεις στο Αμπού Ντάμπι ολοκληρώθηκαν χωρίς σημαντική πρόοδο προς την επίτευξη συνολικής συμφωνίας ειρήνης.
Ο απεσταλμένος του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, ανέφερε ότι οι δύο πλευρές προσήλθαν στις συνομιλίες με μαξιμαλιστικές θέσεις, ωστόσο αντιλαμβάνονται πλέον ότι για τον τερματισμό του πολέμου θα απαιτηθούν πρακτικοί συμβιβασμοί.
Το ενδεχόμενο σύνδεσης της ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ με την αποχώρηση από το Ντονμπάς ανοίγει έναν νέο κύκλο συζητήσεων, με το εδαφικό ζήτημα και τις εγγυήσεις ασφαλείας να παραμένουν τα βασικά εμπόδια.
Προς το παρόν, δεν υπάρχει συμφωνημένο πλαίσιο για μια τέτοια διευθέτηση, ενώ ο πόλεμος συνεχίζεται και οι διπλωματικές προσπάθειες αναζητούν κοινό έδαφος μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών.