Τη νύχτα της 11ης προς 12η Οκτωβρίου, σε εκατοντάδες σουπερμάρκετ της Γαλλίας, οι θάλαμοι κατάψυξης άρχισαν να θερμαίνονται.
Δεν ήταν βλάβη, ούτε διακοπή ρεύματος. Κάποιος είχε παραβιάσει από απόσταση τα συστήματα ελέγχου και είχε αλλάξει τις ρυθμίσεις. Θάλαμοι που κανονικά διατηρούν τους −27 βαθμούς ξεπέρασαν τους 50, και χάθηκαν κρέατα, ψάρια, γαλακτοκομικά και έτοιμα φαγητά. Σε κάποια καταστήματα ξέσπασαν φωτιές, χτυπούσαν συναγερμοί, ενεργοποιήθηκαν οι πυροσβεστήρες οροφής. Ο επικεφαλής της Intermarché, Τιερί Κοτιγιάρ, μίλησε στο BFMTV για απώλειες που για όλο τον κλάδο μπορεί να φτάσουν τις δεκάδες εκατομμύρια ευρώ μέσα σε μία μόνο μέρα.
Χρειάστηκε σχεδόν ένας μήνας για να βρεθεί ο υπαίτιος. Τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου, στο περιθώριο της συνόδου της G7 στο Παρίσι, ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών, Ζαν-Νοέλ Μπαρό, δήλωσε ότι «η ευθύνη για την επίθεση αυτή ανήκει στους Φρουρούς της Επανάστασης» του Ιράν. Μίλησε για επίθεση «πρωτοφανούς μεγέθους και σφοδρότητας». Την ίδια μέρα η εισαγγελία του Παρισιού ξεκίνησε δικαστική έρευνα κατά του επικεφαλής της ομάδας Shahid Kaveh, μιας μονάδας επιθετικών κυβερνοεπιχειρήσεων που υπάγεται στο Κέντρο Ηλεκτρονικού Πολέμου και Κυβερνοπολέμου των Φρουρών της Επανάστασης, και κατά των δύο αναπληρωτών του. Την πληροφορία είχε δημοσιεύσει πρώτη η «Le Figaro».
Τα αποτυπώματα
Το γαλλικό τεχνολογικό σάιτ Next περιγράφει πώς έγινε η επίθεση. Οι χάκερ χτύπησαν τους κεντρικούς ρυθμιστές ψύξης της δανικής Danfoss σε περίπου 700 καταστήματα, μεταξύ άλλων των Casino, Leclerc, Coopérative U, Metro, Carrefour και Intermarché, και άλλαξαν τις παραμέτρους απόψυξης. Η εισαγγελέας Λορ Μπεκιού έλεγξε τα στοιχεία που συγκέντρωσε η ANSSI, η εθνική υπηρεσία κυβερνοασφάλειας της χώρας, και βάσισε την απόδοση των κατηγοριών σε τρία στοιχεία: Μέσα στον κακόβουλο κώδικα βρέθηκαν στοιχεία γλώσσας φαρσί, εντοπίστηκαν διευθύνσεις IP στο Ιράν, ενώ υπήρχε και η ψηφιακή «υπογραφή» της Shahid Kaveh. Μια εβδομάδα νωρίτερα, το Reuters είχε μεταδώσει την πληροφορία επικαλούμενο δύο πηγές. Σύμφωνα με αυτές, Γάλλοι αξιωματούχοι υποψιάζονταν Ιρανούς χάκερ που υποστηρίζονται από το ιρανικό κράτος.
Οι επιθέσεις δεν ξεκίνησαν από τη Γαλλία. Τον Μάιο, σε μεγάλο εργοστάσιο τροφίμων στο Ισραήλ οι εκτυπωτές άρχισαν να βγάζουν απειλητικά μηνύματα, στους υπολογιστές βρέθηκε κακόβουλο λογισμικό διαγραφής δεδομένων και από τους βιομηχανικούς καταψύκτες έβγαινε καπνός. Ο Ομρί Σεγκέβ Μογιάλ της ισραηλινής Profero αποδίδει εκείνη την επίθεση σε χάκερ του Ιράν που εμφανίζονται ως Cyber Isnaad Front. Κατά τον ίδιο, οι επιθέσεις δοκιμάστηκαν στο Ισραήλ, και στη συνέχεια εξαπολύονται σε Ευρώπη και ΗΠΑ.
Και μια λεπτομέρεια: Στο προπαγανδιστικό βίντεο της ομάδας, ο κουκουλοφόρος χάκερ κλείνει χαιρετώντας στα γαλλικά τους Γάλλους μαθητές – πιθανή αναφορά στις ταραχές για την Παιδεία. Το βίντεο κυκλοφόρησε λίγες εβδομάδες πριν από το χτύπημα στα σουπερμάρκετ. Το δεύτερο κύμα ήρθε, όπως αναφέραμε, στις αρχές Νοεμβρίου. Επλήγησαν καταστήματα, ανάμεσά τους και της IKEA, σε Σουηδία, Εσθονία, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία και Βέλγιο.
Ενα μέτωπο ήδη ανοιχτό
Οι σχέσεις Παρισιού και Τεχεράνης είχαν ήδη επιδεινωθεί. Το Reuters εντάσσει την υπόθεση στις πιο καταστροφικές κυβερνοεπιθέσεις του πολέμου με το Ιράν που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο. Τον Ιούλιο ο Μπαρό είχε καταγγείλει «εξαιρετικά σοβαρή ενέργεια εκφοβισμού» των ιρανικών υπηρεσιών εις βάρος δύο Γάλλων διπλωματών, ο ένας εκ των οποίων κακοποιήθηκε. Στις 18 Αυγούστου το Παρίσι, στο πλαίσιο αντίμετρων, ανακοίνωσε την απέλαση δύο υπαλλήλων της ιρανικής πρεσβείας.
Τώρα το Παρίσι κάνει ένα ακόμη βήμα. Ο Ιρανός πρέσβης κλήθηκε για εξηγήσεις και η Γαλλία, σύμφωνα με ορισμένες πληροφορίες, ζητά διεθνή εντάλματα σύλληψης αλλά και ευρωπαϊκές κυρώσεις εις βάρος του Ιράν. Τον Ιούλιο, μετά από ακόμα ένα μπαράζ κυβερνοεπιθέσεων που αποδόθηκε στη ρωσική FSB, η Γαλλία επέβαλε κυρώσεις σε εννέα πρόσωπα και τέσσερις οντότητες, ενώ η ΕΕ και η Βρετανία ακολούθησαν την ίδια μέρα. Και εδώ υπάρχει το σημαντικό ερώτημα αν οι Βρυξέλλες θα στραφούν με κυρώσεις εναντίον της Τεχεράνης.
Από την πλευρά της, η Τεχεράνη δεν έχει απαντήσει στις κατηγορίες της Γαλλίας. Η αποστολή της στον ΟΗΕ δεν έκανε το παραμικρό σχόλιο ενώ, σύμφωνα με παλαιότερες αντιδράσεις του, το Ιράν αρνείται συστηματικά ότι κάνει κυβερνοεπιθέσεις εναντίον δυτικών στόχων σε αντίθεση με τις πληροφορίες και τα στοιχεία των δυτικών υπηρεσιών ασφαλείας, και ιδίως των γαλλικών, αναφορικά με το σαμποτάζ στα ψυγεία.
Οι ανησυχίες, όμως, εντείνονται. Ο Τζος Κόρμαν, πρώην στέλεχος της αμερικανικής CISA, προειδοποίησε στο NPR, αμερικανικό ραδιοφωνικό δίκτυο, ότι μετά τα τρόφιμα, στόχος μπορεί να γίνουν θερμοευαίσθητα φάρμακα και εργαστηριακά υλικά. Τα ψυγεία της Βρετάνης δείχνουν ότι ο πόλεμος στον κυβερνοχώρο φτάνει πλέον ως τους διαδρόμους των σουπερμάρκετ. Και αυτή δεν είναι απλώς μια επίθεση για το γόητρο των Ιρανών ή όποιων άλλων χάκερ…
