Η εκλογική ήττα του Αλεξάνταρ Βούτσιτς στη Σερβία προκαλεί ανησυχία στη Μόσχα, που κινδυνεύει να χάσει έναν ακόμη σημαντικό ευρωπαϊκό σύμμαχο.
Η επικράτηση του φοιτητικού κινήματος στις εκλογές της Κυριακής 25 Οκτωβρίου σηματοδοτεί το τέλος μιας μακράς περιόδου πολιτικής κυριαρχίας του Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ο οποίος διαδραμάτιζε πρωταγωνιστικό ρόλο στη διακυβέρνηση της χώρας από το 2014, ως πρωθυπουργός και στη συνέχεια ως πρόεδρος.
Το εκλογικό αποτέλεσμα προκάλεσε πανηγυρισμούς σε ολόκληρη τη Σερβία, μολονότι παραμένει ασαφές ποια πολιτική κατεύθυνση θα ακολουθήσουν οι νέοι ηγέτες που υποστηρίζονται από τους φοιτητές.
Για τη Ρωσία, η εξέλιξη αποτελεί δυνητικά σοβαρή γεωπολιτική απώλεια, μόλις έξι μήνες μετά την εκλογική ήττα του Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία, ενός ακόμη Ευρωπαίου ηγέτη που διατηρούσε στενές σχέσεις με το Κρεμλίνο.
Η αντίδραση του Κρεμλίνου και το μήνυμα Πεσκόφ
Η Μόσχα αντιμετώπιζε επί χρόνια τη Σερβία του Βούτσιτς ως έναν από τους σημαντικότερους εταίρους της στην Ευρώπη και ως αντίβαρο στις ευρωπαϊκές πολιτικές απομόνωσης της Ρωσίας μετά την εισβολή στην Ουκρανία.
Παρά την επιδίωξη ένταξής της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η Σερβία δεν προσχώρησε στις ευρωπαϊκές κυρώσεις κατά της Μόσχας, διατηρώντας στενούς οικονομικούς, πολιτικούς και στρατιωτικούς δεσμούς μαζί της.
Καθοριστική παραμένει η ενεργειακή συνεργασία, καθώς η χώρα προμηθεύεται μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου από τη ρωσική Gazprom. Παράλληλα, ο Βούτσιτς πραγματοποιούσε συχνές επισκέψεις στη Μόσχα και διατηρούσε στενή προσωπική σχέση με τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, απέφυγε τις επικριτικές τοποθετήσεις για το εκλογικό αποτέλεσμα, αναγνωρίζοντας τη νέα πολιτική πραγματικότητα και εξαίροντας τη συμβολή του απερχόμενου ηγέτη στις διμερείς σχέσεις.
«Εκτιμούμε ιδιαίτερα τη συμβολή του κ. Βούτσιτς στην ανάπτυξη των διμερών μας σχέσεων», δήλωσε, εκφράζοντας την ελπίδα ότι θα συνεχίσει να συνεισφέρει στην εμβάθυνσή τους ακόμη και από την αντιπολίτευση.
Απευθυνόμενος στη νέα πολιτική ηγεσία της Σερβίας, ο Πεσκόφ ανέφερε:
«Επιθυμούμε να εκφράσουμε την ελπίδα μας ότι οι ενέργειές της θα κατευθύνονται επίσης εποικοδομητικά προς την περαιτέρω ανάπτυξη των σχέσεων και ότι αυτές οι νέες πολιτικές δυνάμεις θα κατανοήσουν ότι η συνεργασία με τη Ρωσία είναι προς το συμφέρον της Σερβίας, διότι ωφελεί τη Σερβία».
Πρόσθεσε ότι η Μόσχα προτίθεται να συνεχίσει τις προσπάθειες για την ανάπτυξη των σχέσεων με το Βελιγράδι, επισημαίνοντας ωστόσο πως «για το ταγκό χρειάζονται δύο».
Οι δεσμεύσεις της Φοιτητικής Λίστας και οι φόβοι της Μόσχας
Παρά τις ανησυχίες που προκαλεί η πολιτική αλλαγή, η νικήτρια «Φοιτητική Λίστα» είχε δεσμευτεί προεκλογικά ότι δεν πρόκειται να επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Είχε επίσης διακηρύξει ότι η Σερβία θα διατηρήσει τη στρατιωτική ουδετερότητά της και δεν θα επιδιώξει την ένταξή της στο ΝΑΤΟ.
Ο Βούτσιτς αμφισβήτησε την αξιοπιστία αυτών των δεσμεύσεων, υποστηρίζοντας ότι η νέα ηγεσία ενδέχεται να αναθεωρήσει τη στάση της και να υιοθετήσει κυρώσεις κατά της Μόσχας ήδη από τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο του 2027.
Ανάλογες επιφυλάξεις εκφράζονται από τμήματα της ρωσικής πολιτικής ελίτ, τα οποία θεωρούν ότι οι ευρωπαϊκές φιλοδοξίες της Σερβίας θα μπορούσαν να αυξήσουν τις πιέσεις για στενότερη ευθυγράμμιση με την εξωτερική πολιτική της ΕΕ.
Η εφημερίδα Moskovsky Komsomolets επισημαίνει ότι οι Βρυξέλλες επιθυμούν να δουν το Βελιγράδι να υιοθετεί την κοινή ευρωπαϊκή στάση έναντι της Ρωσίας, υπογραμμίζοντας ότι οι πραγματικές προθέσεις της νέας κυβέρνησης θα αποτυπωθούν στις πρώτες αποφάσεις της.
«Ο κύριος δείκτης της πραγματικής πορείας της Σερβίας δεν θα είναι οι δηλώσεις του Βούτσιτς ή οι προεκλογικές υποσχέσεις των αντιπάλων του, αλλά μάλλον οι πρώτες αποφάσεις που θα λάβει το νέο υπουργικό συμβούλιο», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Οι υπόλοιποι ευρωπαϊκοί σύμμαχοι της Ρωσίας
Η απώλεια της πολιτικής επιρροής που εξασφάλιζε ο Βούτσιτς εντάσσεται σε μια ευρύτερη περίοδο γεωπολιτικών ανακατατάξεων, κατά την οποία η Μόσχα έχει αντιμετωπίσει υποχωρήσεις της επιρροής της στον Νότιο Καύκασο και σε περιοχές της Κεντρικής Ασίας.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ρωσία εξακολουθεί να θεωρεί φιλικά διακείμενη την κυβέρνηση του Ρόμπερτ Φίτσο στη Σλοβακία, ενώ παρακολουθεί προσεκτικά τις πολιτικές εξελίξεις στη Γαλλία.
Εκεί, η Μαρίν Λεπέν έχει δηλώσει ότι, εφόσον επικρατήσει στις προεδρικές εκλογές του 2027, θα διακόψει τη χρηματοδοτική βοήθεια προς την Ουκρανία.
Θετικά έχουν επίσης αντιμετωπιστεί από ρωσικούς πολιτικούς κύκλους οι πρόσφατες επιτυχίες της ακροδεξιάς Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) σε περιφερειακές εκλογές.
Μέσα σε αυτό το πολιτικό περιβάλλον, ο ειδικός απεσταλμένος του Πούτιν, Κιρίλ Ντμίτριεφ, έχει αναφερθεί στην πιθανότητα μελλοντικής επαναλειτουργίας των αγωγών φυσικού αερίου Nord Stream, που συνδέουν τη Ρωσία με τη Γερμανία και υπέστησαν εκρήξεις το 2022.
Ωστόσο, αυτές οι προοπτικές δεν αντισταθμίζουν προς το παρόν τις απώλειες που καταγράφει η ρωσική επιρροή σε παραδοσιακά φιλικές χώρες.
Λουκιάνοφ: «Η Ρωσία δεν έχει τίποτα καλό να περιμένει»
Ο Φιόντορ Λουκιάνοφ, αρχισυντάκτης του επιδραστικού περιοδικού Russia in Global Affairs, εκτιμά ότι η εκλογική ανατροπή στη Σερβία εγκαινιάζει μια νέα πολιτική περίοδο, η οποία ενδέχεται να οδηγήσει σε ουσιαστικό αναπροσανατολισμό της χώρας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο ίδιος παραλληλίζει τις εξελίξεις με την αλλαγή κυβέρνησης στην Ουγγαρία, όπου η αποχώρηση του Βίκτορ Όρμπαν από την εξουσία συνοδεύτηκε από σημαντική προσέγγιση της Βουδαπέστης με τις Βρυξέλλες.
«Υπό αυτή την έννοια, η περίπτωση της Ουγγαρίας είναι αρκετά αποκαλυπτική», δήλωσε ο Ρώσος αναλυτής, καταλήγοντας στην εκτίμηση ότι «η Ρωσία δεν έχει τίποτα καλό να περιμένει».
