Η ιστορική εκλογική νίκη της «Φοιτητικής Λίστας» στη Σερβία, την Κυριακή 25 Οκτωβρίου, σηματοδοτεί μια ενδεχόμενη καμπή για το πολιτικό μέλλον της χώρας, καθώς θέτει υπό αμφισβήτηση την πολυετή κυριαρχία του Αλεξάνταρ Βούτσιτς.
Ωστόσο, η μετάβαση από το αντικυβερνητικό κίνημα στη διακυβέρνηση συνοδεύεται από σημαντικές προκλήσεις. Η νέα πολιτική ηγεσία καλείται να αντιμετωπίσει χρόνιες θεσμικές και οικονομικές παθογένειες, αλλά και να διαχειριστεί τις σύνθετες σχέσεις της Σερβίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Ρωσία και το Κόσοβο.
Κόσοβο και ευρωπαϊκή προοπτική
Ένα από τα δυσκολότερα ζητήματα αφορά το Κόσοβο, το οποίο η «Φοιτητική Λίστα» εξακολουθεί να θεωρεί αναπόσπαστο τμήμα της Σερβίας. Οι εκπρόσωποί της υποστηρίζουν την ειρηνική επανένταξή του μέσω διπλωματικών διαδικασιών, ενώ επιδιώκουν την ενίσχυση των σερβικών κοινοτήτων και των θεσμών τους.
Η συγκεκριμένη θέση περιπλέκει την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας, καθώς η εξομάλυνση των σχέσεων Βελιγραδίου και Πρίστινας αποτελεί βασική προϋπόθεση της ενταξιακής διαδικασίας.
Οι υποψήφιοι του φοιτητικού κινήματος έχουν αποφύγει σαφείς δεσμεύσεις για την ένταξη στην ΕΕ, δίνοντας προτεραιότητα στις εσωτερικές μεταρρυθμίσεις και στην ολοκλήρωση των διαπραγματευτικών κεφαλαίων.
Ρωσία και ενεργειακή εξάρτηση
Εξίσου περίπλοκες παραμένουν οι σχέσεις με τη Μόσχα. Η «Φοιτητική Λίστα» έχει δηλώσει ότι δεν προτίθεται να επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία για τον πόλεμο στην Ουκρανία, παρά τη σχετική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παράλληλα, η Σερβία εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από το ρωσικό φυσικό αέριο, ενώ εκκρεμεί η διαχείριση των αμερικανικών κυρώσεων που επηρεάζουν την πετρελαϊκή εταιρεία NIS.
Η νέα ηγεσία θα πρέπει να εξισορροπήσει τις ενεργειακές ανάγκες της χώρας με τις πιέσεις των δυτικών εταίρων της.
Καταπολέμηση της διαφθοράς και θεσμικές μεταρρυθμίσεις
Στο εσωτερικό της χώρας, η καταπολέμηση της διαφθοράς αποτελεί κεντρική προτεραιότητα του φοιτητικού κινήματος.
Το πρόγραμμά του προβλέπει τη δημιουργία ανεξάρτητης αστυνομικής υπηρεσίας υπό εισαγγελική εποπτεία, την απομάκρυνση στελεχών που συνδέονται με το οργανωμένο έγκλημα και την καθιέρωση αξιοκρατικών διαδικασιών στις κρατικές επιχειρήσεις.
Παράλληλα, προωθείται αυστηρότερο πλαίσιο ελέγχου της περιουσιακής κατάστασης των αξιωματούχων, με δυνατότητα κατάσχεσης παράνομα αποκτηθέντων περιουσιακών στοιχείων, καθώς και μεγαλύτερη διαφάνεια στις δημόσιες συμβάσεις.
Ο Βούτσιτς και το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα έχουν επανειλημμένα απορρίψει τις κατηγορίες περί διαφθοράς και καταστολής.
Οικονομία και κοινωνική πολιτική
Σημαντικές προκλήσεις αναμένονται και στην οικονομία, με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο να προβλέπει ανάπτυξη 3% για το 2026 και 4% για το 2027.
Ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 4,1% τον Σεπτέμβριο, ενώ το βασικό επιτόκιο της κεντρικής τράπεζας παραμένει στο 5,75%.
Η «Φοιτητική Λίστα» προτείνει περιορισμό των μονοπωλιακών πρακτικών στο λιανεμπόριο, μεγαλύτερη φορολογική επιβάρυνση των υψηλών εισοδημάτων και ενίσχυση των εργασιακών δικαιωμάτων.
Στις κοινωνικές προτεραιότητες περιλαμβάνονται η προσιτή στέγαση για νέους, η αντιμετώπιση της φυγής εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού στο εξωτερικό και η μείωση του κόστους βασικών αγαθών και υπηρεσιών.
Το μεγαλύτερο πολιτικό στοίχημα, πάντως, παραμένει η διατήρηση της συνοχής του ετερόκλητου συνασπισμού που επικράτησε στις εκλογές, καθώς η νέα ηγεσία καλείται πλέον να μετατρέψει τις δεσμεύσεις του κινήματος διαμαρτυρίας σε εφαρμόσιμη κυβερνητική πολιτική.
