Όρια στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας υποχρεωτική ανθρώπινη εποπτεία σε κρίσιμες αποφάσεις και Μητρώο Απασχόλησης στις ψηφιακές πλατφόρμες προβλέπει το νομοσχέδιο του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, που κατατέθηκε στη Βουλή. Οι προτεινόμενες ρυθμίσεις αφορούν τόσο τον τρόπο με τον οποίο οι αλγόριθμοι επηρεάζουν την εργασία όσο και την προστασία των ανθρώπων που απασχολούνται μέσω πλατφορμών.
«Η ανεξέλεγκτη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας εγκυμονεί κινδύνους, και η θέσπιση κανόνων και προστατευτικών δικλείδων είναι αναγκαία για την προστασία των εργαζομένων, αλλά και συνολικά για την προστασία της αγοράς εργασίας. Το νομοσχέδιο διασφαλίζει συνθήκες διαφάνειας και παράλληλα θεσπίζει ανθρώπινη εποπτεία της αλγοριθμικής διαχείρισης στις πλατφόρμες, βάζοντας σαφή όρια στην χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Πρόκειται για ακόμη ένα μέτρο προστασίας των εργαζομένων, των αποδεκτών των υπηρεσιών και των επιχειρήσεων με γνώμονα την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς εργασίας», δήλωσε η Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Νίκη Κεραμέως.
Το σχέδιο νόμου φέρει τον τίτλο «Κανόνες στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας – Προστασία εργαζομένων στις πλατφόρμες – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/2831 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2024 – Συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις – Λοιπές διατάξεις».
Στον πυρήνα του βρίσκονται οι κανόνες για τη χρήση αλγορίθμων και συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, με έμφαση στη διαφάνεια της αλγοριθμικής διαχείρισης και στον ανθρώπινο έλεγχο των σημαντικών αποφάσεων. Επιδιώκεται επίσης να προσδιορίζεται σωστά το καθεστώς απασχόλησης όσων εργάζονται μέσω ψηφιακών πλατφορμών. Από αυτό εξαρτώνται η εφαρμογή της εργατικής και κοινωνικοασφαλιστικής νομοθεσίας, αλλά και η ουσιαστική πρόσβαση των απασχολούμενων στα δικαιώματά τους.
Οι προβλέψεις συμπληρώνονται από διαδικασίες που αποσκοπούν σε αποτελεσματικότερους ελέγχους, ισχυρότερη δικαστική προστασία και αποκατάσταση σε περιπτώσεις παραβίασης εργασιακών δικαιωμάτων.
Το νομοσχέδιο αναπτύσσεται σε δύο βασικούς άξονες:
Ανθρώπινη εποπτεία στις αποφάσεις των αλγορίθμων
Ο πρώτος αφορά την αλγοριθμική διαχείριση της εργασίας. Σύμφωνα με το υπουργείο, εισάγονται για πρώτη φορά κανόνες που ενισχύουν τη διαφάνεια στη χρήση τεχνητής νοημοσύνης και αλγορίθμων στην αγορά εργασίας. Παράλληλα, προβλέπεται ανθρώπινη εποπτεία όταν λαμβάνονται αποφάσεις με σημαντικές συνέπειες για την εργασιακή κατάσταση των απασχολούμενων.
Σκοπός είναι οι εργαζόμενοι να γνωρίζουν με ποιες διαδικασίες και ποια κριτήρια λαμβάνονται οι αποφάσεις που τους αφορούν, ιδιαίτερα όταν επηρεάζεται ουσιωδώς η θέση τους στην εργασία. Στον ίδιο άξονα εντάσσεται η προστασία των προσωπικών δεδομένων τους κατά τη λειτουργία αυτών των συστημάτων.
Μητρώο Απασχόλησης και προστασία των εργαζομένων στις πλατφόρμες
Ο δεύτερος άξονας καλύπτει συνολικά τους όρους εργασίας στις ψηφιακές πλατφόρμες, καθώς και την προστασία όσων χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες τους.
Ειδικότερα, οι ρυθμίσεις επιδιώκουν να αποσαφηνίζεται το καθεστώς με το οποίο απασχολείται κάθε πρόσωπο και να υπάρχει μεγαλύτερη διαφάνεια στην παροχή των υπηρεσιών. Προβλέπεται ακόμη ενίσχυση των μηχανισμών εφαρμογής και επιβολής της νομοθεσίας, ευκολότερη πρόσβαση στη δικαιοσύνη και καλύτερη ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αρμόδιων αρχών.
Στο πλαίσιο αυτό, σχεδιάζεται η δημιουργία Μητρώου Απασχόλησης, στο οποίο θα καταγράφονται όσοι εργάζονται στις πλατφόρμες. Το μητρώο προβλέπεται να διασυνδεθεί με τα αντίστοιχα μητρώα του Υπουργείου Μετανάστευσης, ώστε να βελτιωθεί η καταγραφή των υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν και εργάζονται νόμιμα στην Ελλάδα.
Με τις παρεμβάσεις αυτές επιδιώκεται ένα ενιαίο και αποτελεσματικό πλαίσιο για την εργασία μέσω ψηφιακών πλατφορμών. Οι επιμέρους στόχοι αφορούν την προστασία των απασχολούμενων, τη δίκαιη μεταχείριση, τη διαφάνεια και τη διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων.
Τι προβλέπεται για ασφαλιστική κάλυψη, γονικές άδειες και μητρότητα
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει επίσης ρυθμίσεις κοινωνικού χαρακτήρα. Για την ασφαλιστική ικανότητα παιδιών που πλησιάζουν την ενηλικίωση, εισάγονται τρεις νέες προβλέψεις. Στόχος είναι να διευρυνθεί η ασφαλιστική προστασία τους, κυρίως κατά τη μετάβαση από την εκπαίδευση στην εργασία.
Επιπλέον, προτείνονται αλλαγές που διευκολύνουν την πρόσβαση στη γονική άδεια και στην άδεια φροντιστή. Για τις μητέρες που είναι ασφαλισμένες στον ΕΔΟΕΑΠ, προβλέπεται η χορήγηση συμπληρωματικής παροχής κυοφορίας και λοχείας από τη ΔΥΠΑ.
Η διαβούλευση και η κατάθεση στη Βουλή
Η δημόσια διαβούλευση πραγματοποιήθηκε από τις 5 έως τις 19 Νοεμβρίου. Είχε προηγηθεί εκτενής συζήτηση με τους Εθνικούς Κοινωνικούς Εταίρους, καθώς και με εκπροσώπους εργαζομένων και επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον χώρο των πλατφορμών. Σύμφωνα με το υπουργείο, μεγάλος αριθμός των παρατηρήσεών τους ενσωματώθηκε στο σχέδιο νόμου.
Η κατάθεση στη Βουλή έγινε στις 20 Νοεμβρίου 2026, ενώ αρμόδια για την επεξεργασία του είναι η Διαρκής Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων. Το κείμενο βρίσκεται στο στάδιο του κατατεθέντος νομοσχεδίου και οι προβλέψεις του δεν αποτελούν ακόμη ψηφισμένο νόμο.