Η σύνοδος της Πέμπτης στη Σεντζέν φέρνει για πρώτη φορά στο ίδιο τραπέζι τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, τον Ρώσο πρόεδρο, Βλαντιμίρ Πούτιν, και τον Κινέζο ηγέτη, Σι Τζινπίνγκ.
Οι συγκρίσεις με τη Γιάλτα του 1945 έχουν ήδη αρχίσει. Ομως η ιστορική αναλογία δεν μπορεί να αποτελέσει πρόβλεψη για το τι θα συμβεί. Και, επιπλέον, οι τρεις ηγέτες δεν συναντώνται ως νικητές ενός πολέμου, με τη δύναμη και την εξουσία να επιβάλουν από κοινού μια νέα διεθνή τάξη.
Η «Wall Street Journal» εκτιμά ότι η συνάντηση θα αναδείξει περισσότερο τα όρια της ισχύος των τριών παρά την ικανότητά τους να μοιράσουν τον κόσμο σε σφαίρες επιρροής. Υπάρχουν τρεις σοβαροί λόγοι γι’ αυτή την εκτίμηση: Ο πρώτος είναι ότι ο Τραμπ προσέρχεται στη σύνοδο αποδυναμωμένος στο εσωτερικό, μετά τις εκλογικές απώλειες των Ρεπουμπλικανών, ο δεύτερος ότι ο Πούτιν παραμένει εγκλωβισμένος στον πόλεμο της Ουκρανίας και ο τρίτος ότι ο Σι καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα τη συνεργασία με τη Μόσχα και τον ανταγωνισμό με την Ουάσιγκτον.
Αυτοί οι λόγοι, όμως, δεν σημαίνουν ότι η Ευρώπη μπορεί να αγνοήσει τη συνάντηση. Ο Τραμπ δήλωσε ότι θέλει να συζητήσει την Ουκρανία με τους δύο ηγέτες, ενώ οι αρχικές διαρροές από την αμερικανική πλευρά άφηναν ανοιχτό το ενδεχόμενο το θέμα να μείνει εκτός της τριμερούς ατζέντας. Η μεταβολή αυτή δείχνει πόσο ρευστές είναι οι προθέσεις της Ουάσιγκτον και πόσο εύκολα η Ουκρανία μπορεί να μετατραπεί σε αντικείμενο συζήτησης ανάμεσα σε τρίτους, χωρίς τη συμμετοχή του Κιέβου.
Ο πραγματικός κίνδυνος
Εδώ βρίσκεται ο πραγματικός ευρωπαϊκός κίνδυνος. Η Μόσχα ζητά να συζητηθεί ευρύτερα η αρχιτεκτονική ασφάλειας της ηπείρου, ενώ οι Ευρωπαίοι επιμένουν ότι δεν μπορεί να υπάρξει συμφωνία για την Ουκρανία ή την ασφάλεια της Ευρώπης χωρίς τη δική τους συμμετοχή. Ακόμη και αν η συνάντηση στη Σεντζέν εξελιχθεί σε μία σύνοδο «υψηλού συμβολισμού», χωρίς να υπογραφεί τίποτα, και περιοριστεί σε γενικόλογες αναφορές στην… «παγκόσμια ειρήνη», η ίδια η εικόνα των τριών ηγετών να συζητούν αυτά τα ζητήματα μπορεί να ενισχύσει την αντίληψη ότι οι μεγάλες δυνάμεις «νομιμοποιούνται» να αποφασίζουν για τις μικρότερες.
Η σύνοδος μπορεί να καταλήξει σε μια συμβολική διακήρυξη ή σε περιορισμένες συνεννοήσεις για τα πυρηνικά, το Ιράν και τις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας. Μπορεί, όμως, να λειτουργήσει και ως πολιτικό προοίμιο για πιέσεις προς το Κίεβο ή για διαπραγματεύσεις γύρω από την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Η διαφορά ανάμεσα στα δύο σενάρια δεν θα κριθεί μόνο από το ανακοινωθέν, αλλά και από το ποιος θα συμμετάσχει στις επόμενες συνομιλίες.
Η Ευρώπη δεν έχει θέση στο τραπέζι του APEC. Εχει, όμως, οικονομικά εργαλεία, αμυντικές δυνατότητες και καθοριστικό ρόλο σε κάθε εγγύηση ασφάλειας για την Ουκρανία. Το ζητούμενο είναι να τα μετατρέψει σε κοινή πολιτική θέση (πράγμα εξαιρετικά δύσκολο).
Η Σεντζέν ίσως δεν αποδειχθεί νέα Γιάλτα... Μπορεί, όμως, να δείξει αν η Ευρώπη θα υπερασπιστεί τη θέση της στη διαμόρφωση της δικής της ασφάλειας ή θα κληθεί απλώς να διαχειριστεί αποφάσεις που θα ληφθούν ερήμην της!