Για μεγάλη μερίδα της νέας γενιάς το τανκ στην πύλη του Πολυτεχνείου είναι μια ρετρό εικόνα, ενώ η χούντα, ο Εμφύλιος και η Κατοχή αποτελούν έναν άμορφο ιστορικό αχταρμά.

Από το ψηλό του περβάζι στο κέντρο της Αθήνας, ο «Κόκκινος Γάτος» πήρε θέση νωρίς το πρωί. Κάθισε αναπαυτικά, τύλιξε την ουρά γύρω από τα πόδια του και αποφάσισε να παρατηρήσει την πόλη την ημέρα της επετείου του Πολυτεχνείου. Είδε τα σχολικά μπλοκ και τις φοιτητικές παρέες να περνούν για τις πρωινές εκδηλώσεις. Παρατήρησε τους δεκαπεντάρηδες και τους δεκαοχτάρηδες να βαδίζουν, άλλους με αμήχανα γέλια, άλλους να κοιτούν βιαστικά τις οθόνες των κινητών τους και ελάχιστους να δίνουν πραγματική σημασία στα δρώμενα γύρω τους. Εντόπισε και κάποιους πολιτικούς να εκτελούν μια χορογραφία ρουτίνας. Και, φυσικά, είδε τους χιλιάδες αστυνομικούς για την απαραίτητη διαφύλαξη της τάξης.

Καθώς τα έβλεπε όλα αυτά, μια αμείλικτη απορία γρατζούνισε το μυαλό του. Αναρωτήθηκε τι γνωρίζουν πλέον οι νέοι για το Πολυτεχνείο. Περπατώντας για λίγο ανάμεσά τους διαπίστωσε με μια ελαφριά θλίψη πως για μια μεγάλη μερίδα της νέας γενιάς η μέρα αυτή έχει απογυμνωθεί εντελώς από το ιστορικό της βάρος. Σκέφτηκε πως η εξέγερση έχει μετατραπεί στο μυαλό τους απλώς σε μια καλή αφορμή για να χαθεί το μάθημα ή σε μια βαρετή σχολική γιορτή ή σε μια ευκαιρία για να κάνουν κάτι που μοιάζει επαναστατικό. Ο καθένας για τον δικό του λόγο. Η χούντα των συνταγματαρχών, ο Εμφύλιος και η Κατοχή αποτελούν πλέον έναν άμορφο ιστορικό αχταρμά, όπου «κάποιοι κακοί καταπίεζαν τον λαό». Το τανκ στην πύλη έγινε απλώς μια αισθητική, ρετρό εικόνα.

Πριν όμως κουνήσει το δάχτυλο στους νέους, ο «Γάτος» αναλογίστηκε τις ευθύνες των παλαιότερων. Κατάλαβε ότι η ελληνική κοινωνία πήρε ένα ιστορικό ορόσημο και το έκανε αποστειρωμένο μνημόσυνο. Το καπέλωσε με κομματικές ταμπέλες, το περιέβαλε με ξύλινο πολιτικό λόγο και το χρησιμοποίησε για μικροπολιτικές σκοπιμότητες. Μόνο και μόνο για να διατηρήσουν κάποιοι τον διχασμό Αριστεράς-Δεξιάς και τα ιστορικά τραύματα του παρελθόντος. 

Κοινωνία δίχως μνήμη

Το πιο βαρύ κομμάτι των σκέψεών του, ωστόσο, αφορούσε το αύριο. Τι σημαίνει αυτή η αποκοπή για την ελληνική κοινωνία; Σκέφτηκε τον πραγματικό κίνδυνο: μια κοινωνία που οι νέοι της αγνοούν τους αγώνες για τη Δημοκρατία, είναι μια κοινωνία ανοσοκατασταλμένη. Οταν δεν κατανοείς το κόστος της ελευθερίας, τη θεωρείς δεδομένη. Η ιστορική άγνοια δεν είναι απλώς ένα σχολικό κενό, αποτελεί ρωγμή στα θεμέλια της συνείδησης. Το ζητούμενο δεν είναι να νιώσει κανείς ενοχές. Και διαφορετικές απόψεις μπορεί να υπάρχουν, ακόμη και για τα γεγονότα. Απόλυτη αλήθεια δεν υπάρχει. Αλλά πρέπει να συζητάμε. Να μαθαίνουμε και να κρίνουμε με γνώση, όχι με τσιτάτα και στερεότυπα.

Ο χρόνος, εν τω μεταξύ, κύλησε. Το ρολόι έδειξε τρεις το μεσημέρι και η ατμόσφαιρα στην πόλη άλλαξε απότομα. Τα μπλοκ ξεκίνησαν την πορεία, οι διμοιρίες των ΜΑΤ φόρεσαν τα κράνη τους και ο «Κόκκινος Γάτος», με την ελπίδα να μη γίνουν επεισόδια, είπε να επιστρέψει στο πολιτικό ρεπορτάζ, καθώς είχε και το deadline να προλάβει. Επιασε, λοιπόν, να δει τις δηλώσεις και τις αναρτήσεις των πολιτικών αρχηγών. Τα ίδια και τα ίδια. Καμία έμπνευση, καμία δημιουργία. Ατάκες άνευ ουσίας, σαν να κουνάνε το δάχτυλο στην κοινωνία. Και, φυσικά, αντιπαράθεση. Αντί για ανταλλαγή επιχειρημάτων, δόγματα και θεωρίες που συσκοτίζουν την ιστορία και «μασκάρουν» τα όποια συμπεράσματα πρέπει να βγουν για το σήμερα και το αύριο.

Οι πολιτικοί αρχηγοί της Αριστεράς, που επιθυμούν να κυριαρχούν στις επετειακές εκδηλώσεις, προτίμησαν να επαναλάβει ο καθένας τον εαυτό του. Και ό,τι εύκολο είχαν γράψει οι συνεργάτες τους, υποδυόμενοι ότι ξέρουν τα πάντα. Μόνο που το κενό φαίνεται, και κάθε χρόνο μεγαλώνει όλο και περισσότερο. Είναι κάτι που πρέπει να τους προβληματίσει, όχι για το δικό τους μέλλον, αλλά για το μέλλον της νέας γενιάς και της πατρίδας μας. Της ελληνικής κοινωνίας στο σύνολό της. Οχι μόνο των «κόκκινων», των «ροζ», των «μπλε» κοκ. Είμαστε όλοι Ελληνες, είμαστε δημοκράτες και αυτό ενώνει, δεν χωρίζει. Λείπουν μόνο όσοι δεν αισθάνονται Ελληνες ή δεν είναι δημοκράτες. Δηλαδή, μόνο όσοι αυτοεξαιρούνται. Οι υπόλοιποι είμαστε μαζί, ανεξάρτητα από το χρώμα που έχει το τρίχωμα του καθενός.

Μιλούν τα χρόνια

Ο Αλέξης Τσίπρας, υιοθετώντας πλέον τον ρόλο του στοχαστικού «elder statesman», προσέγγισε την επέτειο εκ του ασφαλούς. Στις παρεμβάσεις του τα είπε όλα και τίποτα, κάνοντας έναν γενικόλογο απολογισμό των δημοκρατικών αγώνων και κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για την άνοδο της Ακροδεξιάς. Ομως, η αντίφαση είναι εκκωφαντική: έχοντας διατελέσει πρωθυπουργός που εφάρμοσε σκληρές πολιτικές, η αναφορά του στις εξεγέρσεις του παρελθόντος μοιάζει με μια αγωνιώδη προσπάθεια αναβάπτισης στην παλιά, ριζοσπαστική του κολυμβήθρα. Θυμίζοντας, όμως, άθελά του προφανώς, πόσο εύκολα η επαναστατική ρητορική στρογγυλεύει όταν μεταφέρεται στα σαλόνια της εξουσίας.

Κλασικά θυμωμένος

Στην αντίπερα όχθη, ο Νίκος Ανδρουλάκης εμφανίστηκε θυμωμένος να μαλώνει με κυβερνητικά στελέχη που έχουν άλλη αντίληψη για τα γεγονότα. Οργίστηκε λες και άκουγε τις δηλώσεις τους για πρώτη φορά. Επέμεινε στην αντιπαράθεση, αντί να αδράξει την ευκαιρία να πει τις δικές του προτάσεις για το πώς το ένδοξο χθες θα γίνει νέα πραγματικότητα στο αύριο. Εμεινε έτσι επιφανειακά στα γεγονότα, αδυνατώντας να κερδίσει ο ίδιος κάτι από αυτά. Και μετά, για την κολλημένη βελόνα, θα του φταίνε οι άλλοι. Τα συμφέροντα, τα ΜΜΕ κοκ.

Έφη η... ινσταγκραμική

Σε μια εποχή που ο ευρύτερος χώρος της Αριστεράς μαστίζεται από κρίση ταυτότητας και αναζητά απεγνωσμένα ένα πειστικό αφήγημα, η προσέγγιση της επετείου μέσα από ένα παιδικό ανάγνωσμα μοιάζει υπερβολικά «ασφαλής». Ο λόγος για την ανάρτηση της Εφης Αχτσιόγλου, που προτίμησε μια feel-good, σχεδόν ινσταγκραμική αισθητική. Η ιστορική μνήμη φυσικά και πρέπει να μεταλαμπαδεύεται στα παιδιά. Ωστόσο, το να καταφεύγει κανείς στην αθωότητα ενός παιδικού βιβλίου μοιάζει περισσότερο με επικοινωνιακό καταφύγιο που αποφεύγει τις γωνίες, παρά με ουσιαστική πολιτική πράξη.