Η συντριπτική πλειονότητα των Γερμανών στηρίζει τη Δημοκρατία, ωστόσο σχεδόν δύο στους τρεις δηλώνουν δυσαρεστημένοι με τη λειτουργία της.
Ένα αξιοσημείωτο χάσμα ανάμεσα στην αποδοχή της Δημοκρατίας ως πολιτεύματος και στην εμπιστοσύνη προς την εφαρμογή της καταγράφει νέα δημοσκόπηση στη Γερμανία. Σύμφωνα με την έρευνα του ινστιτούτου Infratest dimap για το δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο ARD, το 87% θεωρεί τη Δημοκρατία καλή μορφή διακυβέρνησης, αλλά το 63% εκφράζει δυσαρέσκεια για τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί στη χώρα. Μόλις το 36% δηλώνει ικανοποιημένο.
Η αντιπροσωπευτική έρευνα πραγματοποιήθηκε από τις 19 έως τις 27 Οκτωβρίου 2026, με τη συμμετοχή 2.281 γερμανόφωνων πολιτών ηλικίας 16 ετών και άνω, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας του ARD «Η γνώμη σου μετράει!».
Τα αποτελέσματα δημοσιοποιήθηκαν στις 9 Νοεμβρίου, ημερομηνία ιδιαίτερου ιστορικού συμβολισμού για τη Γερμανία. Στις 9 Νοεμβρίου 1918 ανατράπηκε η μοναρχία, την ίδια ημέρα του 1938 εκδηλώθηκε το ναζιστικό πογκρόμ της «Νύχτας των Κρυστάλλων», ενώ το 1989 έπεσε το Τείχος του Βερολίνου.
Εμπιστοσύνη στις εκλογές, επιφυλάξεις για τη Δικαιοσύνη
Παρά τη γενικευμένη δυσαρέσκεια, η πλειονότητα των ερωτηθέντων αναγνωρίζει ότι θεμελιώδεις δημοκρατικές εγγυήσεις εξακολουθούν να λειτουργούν αποτελεσματικά.
Το 79% θεωρεί ότι οι κοινοβουλευτικές εκλογές διεξάγονται ελεύθερα και δίκαια, ενώ το 72% πιστεύει ότι προστατεύονται τα δικαιώματα των μειονοτήτων.
Η εικόνα διαφοροποιείται αισθητά σε άλλους κρίσιμους τομείς. Το 34% αμφισβητεί την ίση μεταχείριση των πολιτών από τη Δικαιοσύνη, το 32% εκφράζει επιφυλάξεις για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και το 31% θεωρεί ότι η δυνατότητα ελεύθερης έκφρασης δεν διασφαλίζεται επαρκώς.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η δυσπιστία απέναντι στην ικανότητα του πολιτικού συστήματος να εγγυηθεί την κοινωνική ασφάλεια. Μόλις το 51% πιστεύει ότι η πολιτική προστατεύει αποτελεσματικά τους πολίτες από την κοινωνική ανασφάλεια, ενώ το 47% διαφωνεί.
Η απογοήτευση είναι ιδιαίτερα έντονη στις νεότερες ηλικίες, καθώς έξι στους δέκα πολίτες κάτω των 30 ετών θεωρούν ανεπαρκή την κρατική μέριμνα για την κοινωνική τους προστασία.
Ο ακροδεξιός εξτρεμισμός θεωρείται η μεγαλύτερη απειλή
Στο ερώτημα ποιος είναι ο σημαντικότερος κίνδυνος για τη γερμανική Δημοκρατία, το οποίο τέθηκε χωρίς προκαθορισμένες επιλογές απάντησης, το 34% κατονομάζει τον ακροδεξιό εξτρεμισμό.
Πρόκειται για την επικρατέστερη απάντηση τόσο στην ανατολική όσο και στη δυτική Γερμανία, γεγονός που αποτυπώνει την ανησυχία σημαντικού τμήματος της κοινωνίας για την ενίσχυση των ακραίων πολιτικών αντιλήψεων.
Ακολουθεί, με 16%, η δυσλειτουργία του πολιτικού συστήματος και της δημόσιας διοίκησης, την οποία οι ερωτηθέντες συνδέουν με την αδυναμία αποτελεσματικής αντιμετώπισης των προβλημάτων της χώρας.
Η πολιτική πόλωση φαίνεται ότι επηρεάζει και τις προσωπικές σχέσεις. Το 28% δηλώνει ότι επιθυμεί να περιορίζει όσο το δυνατόν περισσότερο τις επαφές με ανθρώπους που έχουν εντελώς διαφορετικές πολιτικές απόψεις.
Παράλληλα, όμως, το 64% εμφανίζεται πρόθυμο να συζητά με όσους διαφωνούν, ενώ το 94% θεωρεί σημαντικό για το μέλλον της Δημοκρατίας να διατηρείται ο διάλογος μεταξύ πολιτών με διαφορετικές αντιλήψεις.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η στάση απέναντι στους πολιτικούς συμβιβασμούς. Το 79% τους αντιμετωπίζει θετικά, θεωρώντας ότι επιτρέπουν στα κόμματα να γεφυρώνουν διαφορετικές κοινωνικές και πολιτικές θέσεις.
Οι Γερμανοί ζητούν μεγαλύτερη συμμετοχή στις αποφάσεις
Η δυσπιστία απέναντι στη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών συνοδεύεται από ένα ισχυρό αίτημα για περισσότερη συμμετοχή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων.
Το 63% υποστηρίζει τη δημιουργία συμβουλίων πολιτών, στα οποία μέλη της κοινωνίας επιλεγμένα με κλήρωση θα εξετάζουν σημαντικά ζητήματα και θα διατυπώνουν προτάσεις προς την ομοσπονδιακή Βουλή.
Αντίστοιχα, το 64% τάσσεται υπέρ των συμμετοχικών προϋπολογισμών, μέσω των οποίων οι πολίτες θα μπορούν να αποφασίζουν για τη διάθεση μέρους των δημόσιων πόρων.
Ακόμη ευρύτερη αποδοχή συγκεντρώνει η καθιέρωση δημοψηφισμάτων σε ομοσπονδιακό επίπεδο. Το 71% θεωρεί ότι οι πολίτες θα πρέπει να αποκτήσουν τη δυνατότητα άμεσης απόφασης επί συγκεκριμένων πολιτικών ζητημάτων, κατά το πρότυπο της Ελβετίας.
Αντιθέτως, η πρόταση για υποχρεωτική συμμετοχή στις εκλογές συναντά ισχυρές αντιδράσεις, με το 61% να την απορρίπτει και μόλις το 31% να την υποστηρίζει.
Κοινή ευθύνη πολιτικών και πολιτών
Παρά τη δυσαρέσκεια που καταγράφεται, οι Γερμανοί δεν αποδίδουν αποκλειστικά στην πολιτική ηγεσία την ευθύνη για τις αδυναμίες του δημοκρατικού συστήματος.
Το 75% θεωρεί ότι η εύρυθμη λειτουργία της Δημοκρατίας αποτελεί κοινή ευθύνη πολιτικών και πολιτών, ενώ μόνο το 15% την αποδίδει κυρίως στους πολιτικούς.
Η αντίληψη αυτή αποτυπώνεται και σε μαρτυρίες συμμετεχόντων στην πρωτοβουλία του ARD, οι οποίοι επισημαίνουν ότι η κριτική προς το πολιτικό σύστημα χρειάζεται να συνοδεύεται από προσωπική συμμετοχή και διάθεση συνεισφοράς.
Η δημοσκόπηση αναδεικνύει, έτσι, μια ουσιαστική διάκριση στη στάση της γερμανικής κοινωνίας: η προσήλωση στις δημοκρατικές αρχές παραμένει ισχυρή, αλλά η εμπιστοσύνη στην καθημερινή λειτουργία των θεσμών εμφανίζεται αισθητά αποδυναμωμένη. Ταυτόχρονα, η ευρεία υποστήριξη σε μορφές άμεσης συμμετοχής δείχνει ότι σημαντικό μέρος των πολιτών αναζητεί τρόπους ουσιαστικότερης παρέμβασης στη διαμόρφωση των δημόσιων αποφάσεων.