Οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ είναι οι ακριβότερες στην ιστορία της χώρας και πιθανότατα κρύβουν δυσάρεστα αποτελέσματα για τον πιο αμφιλεγόμενο πλανητάρχη του αιώνα μας.
Στις 10 Οκτωβρίου, στο Τενεσί, ο Ντόναλντ Τραμπ απευθύνθηκε στο πλήθος των οπαδών του με μια φράση που έμοιαζε λιγότερο με αστείο και περισσότερο με ομολογία: «Θα μπορούσα να πω τα πιο ανόητα πράγματα και εσείς θα χειροκροτούσατε». Τις επόμενες εβδομάδες φρόντισε να το αποδείξει. Στις 20 Οκτωβρίου, στη Βόρεια Καρολίνα, εξήρε για τρίτη φορά μέσα σε έναν μήνα το σώμα και τα οπίσθια του γερουσιαστή του Οχάιο, Τζον Χιούστεντ, που διεκδικεί την επανεκλογή του. Πέντε μέρες αργότερα, στο Μίσιγκαν, έκανε το ίδιο για τη ράπερ Νίκι Μινάζ, για την οποία είναι αμφίβολο αν έχει καν δικαίωμα ψήφου στις ΗΠΑ. Το πλήθος χειροκρότησε, όπως ακριβώς είχε προβλέψει.
Αυτό είναι και το πρόβλημα με τον πιο αμφιλεγόμενο πλανητάρχη του αιώνα μας. Δεν ισχύει ότι μπορεί να εκλέχτηκε και μπορεί να κοροϊδεύει, να προκαλεί, να λέει ψέματα, να προσβάλλει τον Τύπο και τις γυναίκες, να ανατινάζει τον πλανήτη πείθοντας ότι το κάνει για το καλό των ΗΠΑ. Τον εξέλεξαν γι’ αυτούς ακριβώς τους λόγους…
Σήμερα, Τρίτη 3 Νοεμβρίου, θα φανεί αν αυτό το συμπέρασμα εξακολουθεί να ισχύει και, φυσικά, αν το χειροκρότημα μεταφράζεται σε ψήφους. Περίπου 210 εκατομμύρια Αμερικανοί καλούνται στις κάλπες για τις ενδιάμεσες εκλογές που αμερικανικά μέσα αποκαλούν τις πιο παράξενες εδώ και έναν αιώνα. Με 11,6 δισ. δολάρια σε πολιτική διαφήμιση, είναι ήδη και οι ακριβότερες στην ιστορία της χώρας, πάνω και από τις προεδρικές του 2024.
Να σημειωθεί ότι αυτήν την κρίσιμη περίοδο η δημοτικότητα του Ντ. Τραμπ βρίσκεται στο χαμηλότερο σημείο της τετραετίας. Δημοσκόπηση της Ipsos για λογαριασμό του Reuters δείχνει πως μόνο το 31% των Αμερικανών εγκρίνει τις πρωτοβουλίες του, δύο μονάδες κάτω από το ποσοστό ανάλογης δημοσκόπησης προ δύο εβδομάδων. Μην ξεχνάμε ότι ο βομβαρδισμός του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου οδήγησε την Τεχεράνη να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ και ανέβασε την τιμή της βενζίνης κατά 45%.
Τι κρίνεται και πώς
Οι εκλογές γίνονται για τις 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων, τις 35 από τις 100 της Γερουσίας και 36 θέσεις κυβερνητών. Η Βουλή ανανεώνεται εξ ολοκλήρου κάθε δύο χρόνια, σε μονοεδρικές περιφέρειες όπου εκλέγεται όποιος έρθει πρώτος, και η πλειοψηφία είναι 218 έδρες. Σήμερα οι Ρεπουμπλικανοί διαθέτουν ακριβώς 218, οι Δημοκρατικοί 214, με έναν ανεξάρτητο και δύο κενές θέσεις: στους Δημοκρατικούς αρκούν τρεις έδρες ακόμη.
Η νέα πλειοψηφία, που αναλαμβάνει τον Ιανουάριο, εκλέγει τον πρόεδρο του σώματος, ελέγχει τον προϋπολογισμό και τις επιτροπές με δικαίωμα κλήτευσης και μπορεί, με απλή πλειοψηφία, να παραπέμψει τον Πρόεδρο. Στη Γερουσία οι Δημοκρατικοί χρειάζονται τέσσερις επιπλέον έδρες για να φτάσουν τις 51, αφού σε ισοπαλία αποφασίζει ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς.
Οι δημοσκοπήσεις, πάντως, δίνουν στους Δημοκρατικούς προβάδισμα έως και δέκα μονάδων. Στη Βουλή, 220 έδρες θεωρούνται σίγουρες ή με τάση που κινείται υπέρ τους, 198 υπέρ των Ρεπουμπλικανών και 17 αμφίρροπες. Ο «Economist» δίνει στους Δημοκρατικούς πιθανότητα 94% για τη Βουλή, αλλά μόλις 53% για τη Γερουσία, όπου όλα θα κριθούν σε επτά πολιτείες: Αλάσκα, Τέξας, Κάνσας, Αϊόβα, Οχάιο, Μίσιγκαν και Μέιν. Προηγούνται σε πέντε ή έξι, ενώ χρειάζονται τέσσερις.
Τα σενάρια
Το πιθανότερο, με βάση τα μοντέλα, είναι η «διχοτόμηση»: Βουλή στους Δημοκρατικούς, Γερουσία οριακά στους Ρεπουμπλικανούς. Ο Τραμπ θα βρεθεί αντιμέτωπος με εξεταστικές επιτροπές, μάχες για τον προϋπολογισμό και πιθανή παραπομπή, η οποία όμως δεν μπορεί να οδηγήσει σε καθαίρεση χωρίς 67 γερουσιαστές. Η Γερουσία θα συνεχίσει να εγκρίνει τους διορισμούς και τις επιλογές του.
Το λεγόμενο «μπλε κύμα» και στα δύο σώματα θα τον μετέτρεπε σε «κουτσή πάπια», με μπλοκαρισμένους διορισμούς και δικαστές. Θα τον μετέτρεπε σε αποδυναμωμένο ηγέτη, σαν χρεοκοπημένο μεσίτη του λονδρέζικου χρηματιστηρίου του 18ου αι., από όπου προέρχεται και η ιδιωματική αυτή φράση. Οπως επισημαίνει όμως ο Πίτερ Μπέικερ των «New York Times», ο Τραμπ δεν κυβέρνησε νομοθετικά ούτε όταν είχε και τα δύο σώματα, οπότε το πιθανότερο είναι να συνεχίσει με διατάγματα. Αντίθετα, μια διατήρηση της ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας θα διέψευδε τις δημοσκοπήσεις και θα παγίωνε τον τραμπισμό ως άγραφο καταστατικό του κόμματος.
Υπάρχει και ένα οριζόντιο σενάριο: η αμφισβήτηση. Το υπουργείο Δικαιοσύνης έχει μηνύσει 30 πολιτείες για τους εκλογικούς καταλόγους, χωρίς να κερδίσει καμία δίκη, στέλνει 1.000 παρατηρητές και έχει ζητήσει προληπτικά να μην επικυρωθεί το αποτέλεσμα στην Αλάσκα αν ο Ρεπουμπλικανός Νταν Σάλιβαν χάσει οριακά, επειδή στο ψηφοδέλτιο υπάρχει και συνονόματός του. Για πρώτη φορά σε 24 χρόνια η Ουάσιγκτον δεν κάλεσε παρατηρητές του ΟΑΣΕ, κάτι που μέχρι σήμερα έκαναν μόνο η Ρωσία και η Λευκορωσία.
Τι μπορεί να συμβεί
Ενα Κογκρέσο με δημοκρατική πλειοψηφία μπορεί να «σφίξει» τη χρηματοδότηση του πολέμου με το Ιράν, όπου τα πυρομαχικά που έχουν χρησιμοποιηθεί μέχρι τώρα αποτιμώνται σε 47 δισ. δολάρια. Πιθανώς και να πιέσει για βοήθεια στην Ουκρανία. Δύσκολα, όμως, θα ανατρέψει, λόγω του προεδρικού βέτο, τους δασμούς που έχουν τραυματίσει τη σχέση με την Ευρώπη, ενώ ο ανταγωνισμός με την Κίνα, που ελέγχει το 87% της επεξεργασίας σπάνιων γαιών, δεν εξαρτάται από την κάλπη. Και ένας αποδυναμωμένος πρόεδρος δεν είναι κατ’ ανάγκην πιο προβλέψιμος: οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι η εκλογική ταπείνωση θα κάνει τον Τραμπ πιο παρορμητικό, άρα περισσότερο απρόβλεπτο από όσο είναι ήδη.
