Τον κίνδυνο σοβαρού πυρηνικού ατυχήματος στην Ουκρανία ενόψει του χειμώνα επισημαίνουν οι αρμόδιες αρχές 38 χωρών, προειδοποιώντας για τις συνέπειες των ρωσικών επιθέσεων στο ηλεκτρικό δίκτυο.
Σε μια δραματική προειδοποίηση για την πυρηνική ασφάλεια της Ουκρανίας προχώρησαν διεθνείς ρυθμιστικές αρχές, εκφράζοντας φόβους ότι οι συνεχιζόμενοι βομβαρδισμοί των ενεργειακών υποδομών θα μπορούσαν να προκαλέσουν εκτεταμένες διακοπές ηλεκτροδότησης και να θέσουν σε κίνδυνο την ασφαλή λειτουργία των πυρηνικών σταθμών.
Σύμφωνα με αποκλειστικό δημοσίευμα του Reuters, οι αρμόδιοι φορείς 38 χωρών καλούν τη Ρωσία να σταματήσει τις επιθέσεις σε μονάδες ηλεκτροπαραγωγής, γραμμές μεταφοράς και υποσταθμούς, καθώς το ενεργειακό σύστημα της χώρας βρίσκεται ήδη υπό τεράστια πίεση έπειτα από σχεδόν πέντε χρόνια πολέμου.
Την κοινή ανακοίνωση υπογράφουν η HERCA, που εκπροσωπεί τις ευρωπαϊκές αρμόδιες αρχές ακτινοπροστασίας, η WENRA, η ένωση των δυτικοευρωπαϊκών ρυθμιστικών αρχών πυρηνικής ασφάλειας, και η NORA, στην οποία συμμετέχουν οι αντίστοιχες σκανδιναβικές αρχές.
Οι οργανισμοί εκπροσωπούν, μεταξύ άλλων, όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Βρετανία, τον Καναδά και την Ιαπωνία.
Το εφιαλτικό σενάριο για εννέα αντιδραστήρες
Η βασική ανησυχία των ειδικών αφορά την πιθανότητα εκτεταμένης κατάρρευσης του ηλεκτρικού δικτύου, από το οποίο εξαρτώνται κρίσιμα συστήματα ασφαλείας των πυρηνικών εγκαταστάσεων.
Χωρίς σταθερή εξωτερική ηλεκτροδότηση, η διατήρηση της απαραίτητης ψύξης του πυρηνικού καυσίμου γίνεται δυσκολότερη. Εάν τα συστήματα ψύξης πάψουν να λειτουργούν αποτελεσματικά, υπάρχει κίνδυνος τήξης του πυρηνικού καυσίμου και ενδεχόμενης απελευθέρωσης ραδιενεργών ουσιών.
Σε συνέντευξή του στο Reuters, ο Περ Στραντ, επικεφαλής των HERCA και NORA, εξήγησε ότι οι ρωσικές επιθέσεις έχουν γίνει περισσότερο καταστροφικές τις τελευταίες εβδομάδες, με τη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών που μεταφέρουν μεγαλύτερα εκρηκτικά φορτία και πλήττουν στόχους με αυξημένη ακρίβεια.
«Εξαιτίας αυτής της νέας τακτικής των Ρώσων, είναι σαφές ότι ο κίνδυνος πυρηνικού ατυχήματος θα είναι υψηλότερος αυτόν τον χειμώνα», προειδοποίησε.
Ως χειρότερο δυνατό σενάριο περιέγραψε ένα γενικευμένο μπλακάουτ στην Ουκρανία, το οποίο θα μπορούσε να επηρεάσει ταυτόχρονα και τους εννέα πυρηνικούς αντιδραστήρες που βρίσκονται σε λειτουργία.
«Εννέα αντιδραστήρες ταυτόχρονα, με το ενδεχόμενο ραδιενεργών εκλύσεων, θα συνιστούσαν μια εξαιρετικά σοβαρή κατάσταση», υπογράμμισε.
Ο Στραντ διευκρίνισε ότι το συγκεκριμένο ενδεχόμενο μπορεί να αποτραπεί, εφόσον αναληφθεί άμεσα δράση για τον τερματισμό των επιθέσεων. Διαφορετικά, οι ευρωπαϊκές χώρες θα χρειαστεί να ενισχύσουν τον συντονισμό και την ετοιμότητά τους απέναντι σε πιθανή πυρηνική έκτακτη ανάγκη.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι μια σοβαρή αστοχία των συστημάτων ασφαλείας θα μπορούσε να προκαλέσει ραδιενεργή διαρροή με διασυνοριακές συνέπειες, υπενθυμίζοντας την καταστροφή του Τσερνόμπιλ το 1986, όταν ραδιενεργά ισότοπα διασκορπίστηκαν σε μεγάλες περιοχές της Ευρώπης.
Ζαπορίζια: 27 διακοπές ηλεκτροδότησης από την έναρξη του πολέμου
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στον πυρηνικό σταθμό της Ζαπορίζια, τον μεγαλύτερο της Ευρώπης, ο οποίος βρίσκεται υπό ρωσικό έλεγχο, κοντά στη γραμμή του μετώπου.
Παρότι οι έξι αντιδραστήρες του δεν παράγουν ηλεκτρική ενέργεια, ο σταθμός εξακολουθεί να χρειάζεται συνεχή παροχή ρεύματος για την ψύξη του πυρηνικού υλικού και τη λειτουργία κρίσιμων συστημάτων ασφαλείας.
Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), η Ζαπορίζια έχει χάσει 27 φορές την εξωτερική ηλεκτροδότησή της από την έναρξη του πολέμου, αναγκαζόμενη να καταφύγει στη χρήση εφεδρικών πετρελαιοκίνητων γεννητριών.
Η τελευταία τέτοια διακοπή σημειώθηκε στις 8 Νοεμβρίου, όταν ο σταθμός έμεινε χωρίς εξωτερική παροχή ηλεκτρικής ενέργειας για περισσότερες από 12 ώρες.
Η ευπάθειά του έχει επιδεινωθεί, καθώς από τα τέλη Μαρτίου εξαρτάται από μία μόνο εξωτερική γραμμή ηλεκτροδότησης.
Προειδοποίηση του ΔΟΑΕ για την αστάθεια του δικτύου
Το Σάββατο 14 Νοεμβρίου, ο ΔΟΑΕ ανακοίνωσε ότι η στρατιωτική δραστηριότητα είχε προκαλέσει αστάθεια στο ουκρανικό ηλεκτρικό δίκτυο, υποχρεώνοντας ορισμένες μονάδες πυρηνικών σταθμών που βρίσκονται σε λειτουργία να μειώσουν την παραγωγή τους.
Η Ουκρανία διαθέτει τέσσερις πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, από τους οποίους οι τρεις λειτουργούν και εκτιμάται ότι καλύπτουν περίπου το 80% της ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιείται στη χώρα αυτόν τον χειμώνα.
Η μεγάλη εξάρτηση από την πυρηνική παραγωγή καθιστά την ασφάλεια των εγκαταστάσεων ιδιαίτερα κρίσιμη για την ενεργειακή επάρκεια της χώρας.
Οι ρυθμιστικές αρχές ζητούν την άμεση παύση των επιθέσεων τόσο στις πυρηνικές εγκαταστάσεις όσο και στις υποδομές που εξασφαλίζουν την ασφαλή λειτουργία τους, προειδοποιώντας ότι η συνέχιση των πληγμάτων αυξάνει τον κίνδυνο ατυχήματος με συνέπειες που θα μπορούσαν να υπερβούν τα σύνορα της Ουκρανίας.