Η συμφωνία των «27» στο Δουβλίνο αναθέτει την ευρωπαϊκή εκπροσώπηση για την Ουκρανία σε πέντε χώρες, παρακάμπτοντας την Κάγια Κάλας.
Νέες συζητήσεις για τον τρόπο εκπροσώπησης της Ευρώπης στις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία προκαλεί η συμφωνία που επιτεύχθηκε την Παρασκευή στο Δουβλίνο, καθώς το σχήμα που προκρίθηκε δεν περιλαμβάνει προσωπικά την ύπατη εκπρόσωπο της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής, Κάγια Κάλας.
Οι 27 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμφώνησαν να αναλάβουν την εκπροσώπηση οι πέντε χώρες της λεγόμενης Ε5, δηλαδή η Γαλλία, η Γερμανία, η Βρετανία, η Ιταλία και η Πολωνία, με τη συμμετοχή εκπροσώπων των ευρωπαϊκών θεσμών και του ΝΑΤΟ.
Παρά τη συμφωνία, δεν έχει επιβεβαιωθεί ακόμη ότι η ευρωπαϊκή ομάδα θα συμμετάσχει στον επόμενο γύρο συνομιλιών. Παράλληλα, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της διαπραγματευτικής εντολής και του τρόπου με τον οποίο θα ενημερώνονται και θα συντονίζονται όλα τα κράτη-μέλη.
Κάλας: «Οι ηγέτες αποφάσισαν»
Ερωτηθείσα σήμερα στις Βρυξέλλες για την απουσία της από το νέο σχήμα, η Κάγια Κάλας απέφυγε να αμφισβητήσει τη συμφωνία.
«Οι ηγέτες αποφάσισαν, επομένως είναι δική τους απόφαση», δήλωσε, υπενθυμίζοντας ότι συνεργάζεται τακτικά με τους υπουργούς Εξωτερικών των κρατών-μελών και μπορεί να αξιοποιεί την εμπειρογνωμοσύνη της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης.
«Μπορώ να συνεχίσω να εργάζομαι επί της ουσίας», πρόσθεσε, επισημαίνοντας ότι η απουσία της από τη διαπραγματευτική αντιπροσωπεία δεν αποκλείει τη συνέχιση της διπλωματικής της δραστηριότητας.
Η επιλογή των Ε5 επαναφέρει, πάντως, το ερώτημα της θεσμικής ισορροπίας μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και των οργάνων της Ένωσης σε αποφάσεις που αφορούν την ασφάλεια της ηπείρου.
Οι ενστάσεις της Κύπρου και η απάντηση της Γερμανίας
Οι διαφορετικές προσεγγίσεις αναδείχθηκαν στο σημερινό Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων, με επίκεντρο τη διαμόρφωση κοινής ευρωπαϊκής θέσης και τη λογοδοσία της διαπραγματευτικής ομάδας προς τους «27».
Ο υπουργός Εξωτερικών της Κύπρου, Κωνσταντίνος Κόμπος, ζήτησε να διασφαλιστεί ο ουσιαστικός συντονισμός όλων των κρατών-μελών.
«Δεν βλέπω ακόμη να υπάρχει αυτός ο συντονισμός», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι οι διαπραγματευτές χρειάζονται σαφή εντολή, συγκεκριμένους στρατηγικούς στόχους και μηχανισμό ενημέρωσης του Συμβουλίου.
Διαφορετική εικόνα παρουσίασε ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών, Γιόχαν Βάντεφουλ, ο οποίος υποστήριξε ότι υπάρχει ήδη συμφωνία για τις βασικές αρχές της ευρωπαϊκής στάσης.
«Στο Δουβλίνο συμφωνήσαμε ποιος θα διαπραγματευτεί. Το περιεχόμενο είναι απολύτως σαφές», δήλωσε.
Ο Βάντεφουλ χαρακτήρισε αδιαπραγμάτευτη την κυριαρχία των κρατών και το δικαίωμά τους να επιλέγουν τις συμμαχίες τους, επαναλαμβάνοντας τη θέση ότι η πορεία της Ουκρανίας προς το ΝΑΤΟ είναι «μη αναστρέψιμη».
Γαλλία και Πολωνία στέλνουν μήνυμα στη Μόσχα
Ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών, Ζαν-Νοέλ Μπαρό, κάλεσε τη Ρωσία να μην υποτιμά τη δυνατότητα των ευρωπαϊκών χωρών να υπερασπιστούν τις κοινές τους θέσεις.
«Μην υποτιμάτε τους Ευρωπαίους», δήλωσε, τονίζοντας ότι το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας δεν μπορεί να καθορίζεται από άλλους χωρίς τη συμμετοχή της ίδιας της Ευρώπης.
Ο Μπαρό επικαλέστηκε την ευρύτερη συμφωνία 42 ευρωπαϊκών χωρών στο Δουβλίνο για κοινές αρχές ασφάλειας, επιδιώκοντας να αναδείξει το εύρος της ευρωπαϊκής συνεννόησης.
Από την πλευρά του, ο Πολωνός υπουργός Εξωτερικών, Ράντοσλαβ Σικόρσκι, υπογράμμισε ότι η πίεση για τον τερματισμό του πολέμου πρέπει να ασκείται στη Ρωσία και όχι στην Ουκρανία.
Η προειδοποίηση για τις ρωσικές απαιτήσεις
Η Κάγια Κάλας προειδοποίησε ότι η Μόσχα επαναφέρει μαξιμαλιστικές απαιτήσεις του 2021, τις οποίες η ευρωπαϊκή πλευρά θεωρεί απαράδεκτες ως προϋποθέσεις για την έναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων.
Η τοποθέτησή της αναδεικνύει τη σημασία της συμφωνίας επί των θέσεων που θα υποστηρίξει η ευρωπαϊκή αντιπροσωπεία, πέρα από το ζήτημα των προσώπων που θα συμμετάσχουν.
Το επόμενο βήμα θα είναι η αποσαφήνιση της εντολής των Ε5, του μηχανισμού συντονισμού με τα υπόλοιπα κράτη-μέλη και της δυνατότητας πραγματικής συμμετοχής της ευρωπαϊκής ομάδας στις συνομιλίες.
Για την Κάλας, η εξέλιξη δημιουργεί επιπλέον ένα θεσμικό ζήτημα: πώς θα διατηρήσει ουσιαστικό ρόλο στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής, ενώ η προσωπική συμμετοχή της στο διαπραγματευτικό τραπέζι δεν προβλέπεται από τη συμφωνία του Δουβλίνου.