Η εθνική ευαισθησία δεν μετριέται με την ένταση της φωνής, τις βαρύγδουπες δηλώσεις και τις εύκολες καταγγελίες περί υποχώρησης.
Κι όμως, το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη φαίνεται να επενδύει ολοένα και περισσότερο σε αυτήν ακριβώς τη συνταγή: πατριωτικές κορόνες, δραματοποιημένες προειδοποιήσεις και καταγγελτικό λόγο, με στόχο να εμφανιστεί ως ο αυστηρότερος θεματοφύλακας των εθνικών συμφερόντων.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι ασκεί κριτική στην κυβέρνηση για την εξωτερική πολιτική. Αυτό αποτελεί αυτονόητη υποχρέωση της αντιπολίτευσης. Το πρόβλημα είναι όταν η κριτική μετατρέπεται σε επικοινωνιακή παράσταση, όταν σύνθετα γεωπολιτικά ζητήματα συμπυκνώνονται σε συνθήματα και όταν η διεκδίκηση πολιτικών πόντων εμφανίζεται ως εθνική στρατηγική.
Το καλώδιο και οι υπερβολές
Πρώτο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου. Ο Ανδρουλάκης, με αφορμή τη γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Τουρκία, έφτασε να υποστηρίξει ότι η κυβέρνηση έβαλε τη Γαλλία να κάνει το 2026 αυτό που ζητούσε η Τουρκία από την Ελλάδα στην Κάσο το 2024. Ζήτησε εξηγήσεις για το περιεχόμενο της διακοίνωσης, τη γνώση και την έγκριση της ελληνικής κυβέρνησης. Ερωτήματα θεμιτά ως προς τη διαφάνεια, αλλά η πολιτική υπερβολή βρίσκεται στην προσπάθεια να παρουσιαστεί μια διπλωματική εξέλιξη ως περίπου εθνική υποχώρηση, πριν αποσαφηνιστούν πλήρως οι πραγματικές της διαστάσεις.
Δεύτερο παράδειγμα είναι η συμμετοχή της Τουρκίας στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ υιοθέτησε ιδιαίτερα σκληρή γραμμή, με το ερώτημα «πώς μπορεί να προστατεύσει την Ευρώπη αυτός που την απειλεί;», ζητώντας ουσιαστικά να αποκλειστεί η Τουρκία από την ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική. Η θέση αυτή μπορεί να αποτελεί αντικείμενο πολιτικής διεκδίκησης. Ομως, άλλο η διατύπωση μιας συγκεκριμένης διπλωματικής στρατηγικής και άλλο η καλλιέργεια της εντύπωσης ότι μια ηχηρή δήλωση αρκεί για να επιβάλει τις ελληνικές θέσεις στις Βρυξέλλες.
Εξοπλισμοί και σύνορα
Τρίτο παράδειγμα είναι η στάση του απέναντι στους εξοπλισμούς. Στην προμήθεια της τέταρτης φρεγάτας Belharra, το ΠΑΣΟΚ ψήφισε υπέρ, αναγνωρίζοντας την ανάγκη ενίσχυσης της αποτρεπτικής ισχύος της χώρας, αλλά ταυτόχρονα επιχείρησε να χρεώσει στην κυβέρνηση μια κούρσα εξοπλισμών χωρίς επαρκή συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας. Η συζήτηση για την εγχώρια παραγωγή είναι απολύτως αναγκαία. Ωστόσο, δεν μπορεί κάθε αμυντική επιλογή να γίνεται αφορμή για εύκολη πολιτική αντιπαράθεση, χωρίς να παρουσιάζεται ένα ολοκληρωμένο εναλλακτικό σχέδιο.
Τέταρτο παράδειγμα είναι η ευρωπαϊκή διάσταση των Ελληνοτουρκικών. Ο Ανδρουλάκης υποστηρίζει ότι η Ελλάδα έχασε ευκαιρίες να επιβάλει ισχυρότερους κανόνες ευρωπαϊκής αλληλεγγύης στα σύνορα, ενώ χαρακτηρίζει τα ελληνικά σύνορα ευρωτουρκικά. Πρόκειται για μια υπαρκτή διεκδίκηση. Το ερώτημα, όμως, είναι ποια συγκεκριμένη πολιτική και ποιες συμμαχίες μπορούν να την καταστήσουν αποτελεσματική, πέρα από τις διαπιστώσεις και τις καταγγελίες.
Το εθνικό συμφέρον δεν είναι πεδίο για δημοσκοπικές ασκήσεις ούτε προσφέρεται για κομματικό πατριωτισμό κατά παραγγελία. Ο Ανδρουλάκης δικαιούται να διεκδικεί τον ρόλο του αυστηρού επικριτή της κυβέρνησης. Δεν αρκεί, όμως, να εμφανίζεται καθημερινά πιο αυστηρός από την κυβέρνηση απέναντι στην Τουρκία. Χρειάζεται να αποδείξει ότι διαθέτει και σχέδιο για την υπεράσπιση των ελληνικών συμφερόντων.
