Το Ισραήλ, παρά το γεγονός ότι είχε στραμμένα πάνω του τα βλέμματα ολόκληρου του πλανήτη, ξύπνησε την Τετάρτη χωρίς νικητή.
Με καταμετρημένο πάνω από το 76% των ψήφων, ο συνασπισμός του Νετανιάχου οδεύει προς τις 54 έδρες στην Κνεσέτ των 120, η συμμαχία του Αϊζενκοτ προς τις 47 και τα αραβικά κόμματα προς τις 19. Νεότερη καταμέτρηση των «Times of Israel», αργά χθες το μεσημέρι, δίνει 54 έδρες στο μπλοκ του Λικούντ, 49 στο μπλοκ του Αϊζενκοτ και 17 στα αραβικά κόμματα. Και στις δύο εκδοχές, κανένα στρατόπεδο δεν φτάνει τις 61 έδρες.
Το αποτέλεσμα διαψεύδει εν μέρει τις δημοσκοπήσεις. Οι τελευταίες μετρήσεις πριν από την κάλπη έδιναν στον συνασπισμό του Αϊζενκοτ προβάδισμα δύο έως έξι εδρών, σύμφωνα με τρία από τα μεγάλα κανάλια. Το Λικούντ φαίνεται να αναδεικνύεται πρώτο κόμμα με περίπου 27 έδρες, έναντι 21 του Γιασάρ του Αϊζενκοτ.
Αραβική άνοδος
Οι πρώτες εκλογές μετά τη σφαγή της 7ης Οκτωβρίου 2023 κινητοποίησαν τους ψηφοφόρους. Η συμμετοχή έφτασε το 77,7%, η υψηλότερη από το 1999 και επτά μονάδες πάνω από το 2022, ενώ πάνω από 60.000 Ισραηλινοί επέστρεψαν από το εξωτερικό για να ψηφίσουν. Αναλυτές ανέφεραν ότι πρωτοφανής ήταν και η συμμετοχή στρατευμένων.
Η μεγάλη έκπληξη, πάντως, είναι η αραβική ψήφος. Τα αραβικά κόμματα κινούνται προς τις 19 έδρες, άλμα σε σχέση με τις 10 που έχουν σήμερα. Κατά την ανάλυση της «Haaretz», η εκστρατεία φόβου του Νετανιάχου απέναντι στους Αραβες ψηφοφόρους κατέληξε να τους σπρώξει στις κάλπες. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός είχε αναρτήσει ότι υποστηρικτές της Μουσουλμανικής Αδελφότητας «κλέβουν» τις εκλογές.
Οι αριθμοί, όμως, προσγειώνουν κάθε αισιοδοξία απ’ όπου και αν εκφράζεται. Ούτε ο Αϊζενκοτ ούτε ο Νετανιάχου μπορούν να φτάσουν στην πλειοψηφία χωρίς την αραβική ψήφο. Ο Αϊζενκοτ έχει θέσει ως όρο για κάθε εταίρο την αναγνώριση του Ισραήλ ως εβραϊκού κράτους και της Χαμάς ως τρομοκρατικής οργάνωσης που πρέπει να διαλυθεί, όρους που οι περισσότεροι Αραβες βουλευτές δύσκολα θα δεχτούν. Επιπλέον, δύο από τους συμμάχους του, ο Λίμπερμαν και ο Μπένετ, έχουν αποκλείσει κάθε κυβέρνηση με τα αραβικά κόμματα.
Οι διαβουλεύσεις και η εντολή σχηματισμού κυβέρνησης
Και οι δύο πλευρές πανηγύρισαν. Ο Αϊζενκοτ δήλωσε ότι η παλιά εποχή τελείωσε και ότι το Ισραήλ μπαίνει σε μια νέα. Ο Νετανιάχου ζήτησε «εθνική δεξιά κυβέρνηση», υποστηρίζοντας ότι η δεξιά έχει αποφασιστική πλειοψηφία, και διεκδίκησε τη νίκη χωρίς να καλέσει σε κυβέρνηση ενότητας.
Από την Ουάσιγκτον, ο Τραμπ, ο οποίος εννέα μέρες πριν ανοίξουν οι κάλπες είχε στηρίξει ανοιχτά τον Νετανιάχου προειδοποιώντας ότι οι ΗΠΑ θα έμεναν μόνες απέναντι στο Ιράν αν εκείνος έχανε, περιέγραψε το αποτέλεσμα ως αδιέξοδο ακόμα και αν είναι σχεδόν βέβαιη η νίκη Νετανιάχου.
Η τελική καταμέτρηση αναμένεται έως αύριο Παρασκευή, ενώ τα επίσημα αποτελέσματα πρόκειται να δημοσιευθούν στις 4 Νοεμβρίου. Ακολουθούν οι διαβουλεύσεις του προέδρου Χέρτσογκ, ο οποίος θα αναθέσει την εντολή στον υποψήφιο με τις περισσότερες πιθανότητες για 61 έδρες· εκείνος θα έχει 28 ημέρες, με δυνατότητα παράτασης ακόμα 14. Το πρώτο δίλημμα είναι ήδη ορατό: ο Νετανιάχου έχει το μεγαλύτερο κόμμα, αλλά με τη στήριξη των αραβικών κομμάτων ο Αϊζενκοτ πιθανότατα θα συγκεντρώσει περισσότερες πιθανότητες συγκρότησης κυβέρνησης.
Τέσσερα σενάρια
- Ο Νετανιάχου «σπάει» την αντιπολίτευση. Μπορεί να πείσει κόμματα της συμμαχίας Αϊζενκοτ να αλλάξουν στρατόπεδο, ιδίως τον Μπένετ και τον Λίμπερμαν, που ιδεολογικά βρίσκονται πιο κοντά του. Ομως και οι δύο έχουν αποκλείσει συμμετοχή σε κυβέρνηση Νετανιάχου. Με επτά έδρες έλλειμμα, αρκεί ένα κόμμα μεσαίου μεγέθους, άρα οι πιέσεις θα είναι έντονες.
- Κυβέρνηση μειοψηφίας Αϊζενκοτ. Ο υποψήφιος δεν χρειάζεται να έχει ήδη πλειοψηφία, αρκεί να περάσει την αρχική ψήφο εμπιστοσύνης. Μια τέτοια κυβέρνηση θα στηριζόταν σιωπηρά στους Αραβες βουλευτές, κάτι που προσκρούει στο βέτο Μπένετ και Λίμπερμαν.
- Κυβέρνηση εθνικής ενότητας. Ο Χέρτσογκ φέρεται να την προτιμά, και δημοσκόπηση της 16ης Οκτωβρίου έδειχνε ότι το 55% των Ισραηλινών τάσσεται υπέρ αυτής αντί για νέες εκλογές. Η αντιπολίτευση, ωστόσο, δείχνει ανοιχτή σε συνεργασία με το Λικούντ χωρίς την παρουσία Νετανιάχου.
- Νέες εκλογές. Σε αυτή την περίπτωση, ο Νετανιάχου θα παρέμενε υπηρεσιακός πρωθυπουργός και η χώρα θα πήγαινε ξανά στις κάλπες περίπου τρεις μήνες μετά την αποτυχία σχηματισμού κυβέρνησης.
Οι αναλυτές είναι εξαιρετικά επιφυλακτικοί στις προβλέψεις τους. Τις επόμενες εβδομάδες ο Νετανιάχου, ακόμη και χωρίς εντολή, θα παραμένει ο ρυθμιστής. Ως υπηρεσιακός πρωθυπουργός, με τη στήριξη του Τραμπ και ανοιχτό το μέτωπο με το Ιράν, έχει τον χρόνο με το μέρος του.
Ο Αϊζενκοτ μάλλον θα πάρει πρώτος την εντολή, αλλά δύσκολα θα τη φέρει εις πέρας. Η πιθανότερη έκβαση είναι ένα μακρύ, τοξικό παζάρι που θα καταλήξει είτε σε μια εύθραυστη, βραχύβια κυβέρνηση ενότητας υπό την πίεση του Χέρτσογκ είτε σε νέα προσφυγή στις κάλπες την άνοιξη του 2027. Και στις δύο περιπτώσεις, η ψήφος των Αράβων πολιτών, που κανείς δεν θέλει να αγγίξει, έχει αναβαθμιστεί σε κάτι που κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει.
